Με το τουφέκι και τη λύρα

ΑΚΤΟΠΛΟΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΗΤΗ Η ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΜΕΤΟΧΟΥΣ;

Το φετινό καλοκαίρι γέμισε προβληματισμούς το Ρέθυμνο. Δίχως ακτοπλοϊκή σύνδεση δεν πήγαν καλά οι δουλειές, λιγότεροι τουρίστες, κι ακούς πολλά παράπονα από τους ντόπιους. Ήδη οι φορείς προσπαθούν να δουν τι θα κάμουν, πρωτοβουλίες παίρνονται για να ξαναφτιαχτεί μια ναυτιλιακή εταιρεία που θα εξυπηρετεί το νομό. Εδώ όμως θα πρέπει να κάνουμε κάποιες διαπιστώσεις που δεν αφορούν μόνο το Ρέθυμνο, αλλά κάθε τοπική κοινωνία:

 

1. Τι πραγματικά θέλομε; Μέχρι πρόσφατα, οι κρητικές ναυτιλιακές εταιρείες ήταν φτιαγμένες για να εξυπηρετούν την Κρήτη και τους Κρητικούς, είτε άμεσα, εξασφαλίζοντας ασφαλές ταξίδι μετά την τραγική εμπειρία της Φαλκονέρας, είτε έμμεσα, με τη μεταφορά εμπορευμάτων και προϊόντων που έρχονταν ή έφευγαν από το νησί. Δηλαδή οι εταιρείες φτιάχτηκαν για να είναι κομμάτι της κοινωνίας και της οικονομίας δεμένο με τα υπόλοιπα κομμάτια και δραστηριότητες, σαρξ εκ της σαρκός της Κρήτης, με συνεταιριστική δομή και διασφάλιση αποκλεισμού των μονοπωλίων. Δε φτιάχτηκαν για να είναι αυθύπαρκτες οντότητες ξεκομμένες από την υπόλοιπη δραστηριότητα του νησιού, αλλά για να την υπηρετούν. Κι αυτό σήμαινε ότι δεν ήταν ανάγκη να βγάζουν μεγάλα κέρδη. Αρκούσε να συντηρούνται μόνες τους, να καλύπτουν τα έξοδά τους. Αλλού φαίνονταν τα κέρδη της. Αυτό γυρεύανε οι Κρητικοί πρώτοι μέτοχοι από τις εταιρείες τους, κι αυτό προσέφεραν αυτές.

2. Πού καταλήξαμε; Σιγά σιγά, και δίχως να το συνειδητοποιήσουμε, οι εταιρείες έγιναν αυτοσκοπός. Έπρεπε να βγάζουν κέρδη, εκμεταλλευτήκανε και το άνοιγμα των γραμμών της Ιταλίας, η Κρήτη ήταν κυρίαρχη στην Αδριατική κι οι εταιρείες καμάρι των -πολλών ακόμα- μετόχων. Και μέσα στην ακμή του χρηματιστηρίου, μπήκαν κι αυτές για να αντλήσουν κι άλλα κεφάλαια, μια που οι υποχρεώσεις ήταν πια μεγάλες. Εκεί άλλαξε και η συνεταιριστική δομή των εταιρειών, αυτό το περίφημο «λαϊκής βάσης» δεν ήταν πια στο πνεύμα της εποχής. Η ΑΝΕΚ κόντεψε να πουληθεί σε ξένα χέρια από ένα διοικητικό συμβούλιο που ανατράπηκε την τελευταία στιγμή, οι Μινωικές δε βρίσκονται πια σε κρητικά, ούτε καν σε ελληνικά χέρια, η Ρεθυμνιακή απορροφήθηκε δίχως καμιά διασφάλιση της ακτοπλοϊκής σύνδεσης του Ρεθύμνου.

3.    Πόσο κακά είναι τα αποτελέσματα και ποιος φταίει; Εξαρτάται από ποιά μεριά κοιτούμε το θέμα. Μην ξεχνούμε ότι σήμερα οι εταιρείες είναι εταιρείες χρηματιστηρίου, που σημαίνει ότι για να ανεβάσουν την τιμή της μετοχής πρέπει να δείξουν κέρδη στους μετόχους, ώστε και να μην πουλήσουν οι υφιστάμενοι και να προσελκύσουν κι άλλους. Έτσι, δε μπορούμε να απαιτούμε να μπουν τα καράβια σε γραμμές που δεν αποδίδουν σε σχέση με άλλες, γιαυτό και το «Πρέβελη» πάει στην Παροναξία κι όχι στο Ρέθυμνο. Φταίει λοιπόν η εταιρεία; Όχι. Κι αυτό γιατί η εταιρεία δεν είναι πια λαικής βάσης, ξεκόπηκε από την Κρήτη σα συμφέροντα και τράβηξε δικό της δρόμο. Φταίμε όμως εμείς, όσο κι αν αυτό δε μας βολεύει. Οι παλιοί μέτοχοι βάλανε τις εταιρείες στο χρηματιστήριο και τους αφαιρέσανε το συνεταιριστικό τους χαρακτήρα, αυτοί πουλήσανε τη Ρεθυμνιακή, ενώ στο Ηράκλειο ήδη μεταγνώθουν το χρηματιστηριακό εγχείρημα, βλέποντας ξένους στο τιμόνι των Μινωικών. Και θα πουν πολλοί ότι δεν το είχαν καταλάβει, αλλά αυτό δεν ξαναγυρίζει την κατάσταση εκεί που την αφήκαμε. Τα πλοία δεν είναι πια ταγμένα στην υπηρεσία της Κρήτης και των Κρητικών. Απλά, έχουν πολλούς κρητικούς μετόχους, οι οποίοι έχουν συμφέρον να πηγαίνει καλά η εταιρεία για να ανέβει η μετοχή τους, άρα το Πρέβελη με αυτά τα κριτήρια τους εξυπηρετεί στη γραμμή που είναι τώρα κι όχι στο Ρέθυμνο. Τα κακά αποτελέσματα είναι λοιπόν ότι πια οι εταιρείες δεν είναι δεμένες με την κοινωνία που υποτίθεται ότι υπηρετούν, και γιαυτό φταίμε εμείς, η τοπική κοινωνία που είχε τα καράβια στη διάθεσή της και τα έδιωξε.

4. Και τώρα; Τώρα, μετά ταλαιπωρίες τόσου καιρού είναι πια ώριμη η κατάσταση να σκεφτούμε τί πραγματικά θέλουμε από μια ναυτιλιακή εταιρεία. Έχουμε περάσει από διάφορα στάδια, κι αυτό που πια συνειδητοποιούμε είναι ότι δε θέλουμε να είμαστε «εφοπλιστές» μόνο. Η κοινωνία μας έχει ανάγκη μια σύνδεση όλων της των δραστηριοτήτων για να προχωρήσει όπως θέλει: Της αγροτικής, της κτηνοτροφικής, της τουριστικής, της ναυτιλιακής, της ενεργειακής. Μια κοινωνία που θα μπορεί να παράγει υψηλής ποιότητας γεωργικά προϊόντα, που θα μπορεί να τα διοχετεύει και στον τουριστικό τομέα, που θα τα στέλνει εκτός Κρήτης με τα καράβια της, που θα μετακινείται κι η ίδια με ασφάλεια και οικονομικά μ’ αυτά, που θα παράγει μόνη της την ενέργεια που χρειάζεται με εναλλακτικές μορφές ενέργειας, μια τέτοια κοινωνία είναι αυτάρκης και δυνατή. Αλλά για να γίνει αυτό, πρέπει κάποιες δραστηριότητες να είναι προσανατολισμένες στην εξυπηρέτηση του συνόλου και μόνο σ’ αυτά τα πλαίσια να λειτουργούν. Μια απ’ αυτές θα πρέπει να είναι κι η ναυτιλία.

5. Γίνεται όμως αυτό; Γίνεται. Και μάλιστα αυτό διευκολύνει την προσπάθεια. Γιατί μια οικονομοτεχνική μελέτη για τη δημιουργία μιας ναυτιλιακής εταιρείας στο Ρέθυμνο θα έδειχνε ότι με καθαρά κριτήρια αγοράς μια τέτοια προσπάθεια πιθανότατα θα αποτύγχανε. Αλλά εμείς δε θέλουμε κάτι τέτοιο. Θέλουμε μιαν εταιρεία απλά να μπορεί να βγάζει τα έξοδά της και με τη δραστηριότητά της να βοηθά την κοινωνία, τους παραγωγούς, τους επαγγελματίες σε άλλο τομέα, στην αύξηση και διευκόλυνση της προκοπής της. Δε θέλουμε να γίνουμε πλούσιοι από τη ναυτιλιακή μας, θέλουμε τα έμμεσα οφέλη της που καταλήγουν τελικά σε κέρδη τόσο οικονομικά όσο και άλλου τύπου.

6. Πώς θα το καταφέρουμε; Καταρχάς πρέπει να διασφαλίσομε τη συνεταιριστική δομή, τη λαϊκή βάση. Πολλοί μικροί μέτοχοι. Τώρα πια ξέρουμε τι γίνεται και τι γυρεύουμε, ξέρουμε τον προσανατολισμό που θα πρέπει να έχει η εταιρεία και πώς θα τον πετύχομε. Έπειτα, θα πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για οικονομικές δυσκολίες της εταιρείας αυτής καθεαυτής, σε μιαν εποχή όπου μόνο τα καύσιμα μπορεί να τη βγάλουν εκτός προϋπολογισμού. Αυτό που θα πρέπει να μετρήσομε δεν είναι ο ισολογισμός της εταιρείας αλλά ο ισολογισμός της περιοχής που θα κληθεί να εξυπηρετεί. Κι αν χάσομε κάτι από την εταιρεία, θα το κερδίσομε από τα οφέλη που θα προσφέρει γενικά.

 

Γιαυτό και τα πράγματα δεν είναι τόσο δύσκολα. Το κόστος το έχομε ήδη αποτιμήσει. Αυτή όμως η περιπέτεια μας δίνει την ευκαιρία να καταλάβουμε και κάτι άλλο: Το κεφάλαιο δεν έχει πατρίδα. Θα πάει εκεί που θα βρει κέρδη. Οι άνθρωποι όμως έχουν πατρίδα, δένονται με τον τόπο τους με πολλούς τρόπους. Κι αυτό που εξυπηρετεί την πατρίδα δεν εξυπηρετεί πάντα και το κεφάλαιο. Οι αναζητήσεις μας λοιπόν έχουν να κάμουν με το πώς θα ζήσομε καλύτερα και θα έχομε επαφή με την πατρίδα μας. Κι αυτό, ευτυχώς, ξεφεύγει από τους κανόνες της οικονομίας της αγοράς. Κι αφορά κάθε τοπική κοινωνία, κάθε μικρή και μεγάλη πατρίδα.

Advertisements

Σεπτεμβρίου 26, 2008 - Posted by | Γενικά, Κείμενα για την Κρήτη | , , , ,

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: