Με το τουφέκι και τη λύρα

ΔΥΣΗ, ΚΟΣΜΟΣ ΚΑΙ ΕΛΛΑΔΑ

Η κυριαρχία του δυτικού κόσμου στον υπόλοιπο μέσω της αποικιοκρατίας και του ιμπεριαλισμού, στρατιωτικού, πολιτικού και πολιτιστικού, έχει οδηγήσει στην προσέγγιση και ερμηνεία των πάντων από τη σκοπιά της Δύσης. Αυτό από μόνο του συνιστά πρόβλημα και στην ίδια τη δυτική προσέγγιση, καθώς επιχειρεί να ερμηνεύσει οτιδήποτε συμβαίνει στον κόσμο με βάση μόνο τη δική της εμπειρία, η οποία αυθαίρετα θεωρείται ότι έχει οικουμενική εφαρμογή. Και βέβαια δείχνει και την υπεροψία με την οποία η Δύση προσεγγίζει τον υπόλοιπο κόσμο.
Μια σειρά διανοούμενοι από διαφορετικές αφετηρίες και καταβολές (ενδεικτικά ο Γιώργος Κοντογιώργης και ο Παλαιστίνιος Έντουαρντ Σαΐντ), εντοπίζουν αυτή την προβληματική προσέγγιση της Δύσης απέναντι στον υπόλοιπο κόσμο, στον οποίο προσπαθεί να επιβάλει τα δικά της μέτρα και σταθμά. Είναι τόσο κυρίαρχη αυτή η προσέγγιση, ώστε να θεωρείται αυτονόητη ακόμα και από τον υπόλοιπο κόσμο, ενώ η κάθε περιοχή και η κάθε ταυτότητα έχουν ανεξάρτητες πορείες και εξέλιξη, που δε χωρούν στις δυτικές θεωρίες και που αξίζουν τουλάχιστον ισότιμη αντιμετώπιση.
Ένα παράδειγμα είναι ο Διαφωτισμός. Για την εποχή του ήταν μια πρόοδος για το δυτικό κόσμο, καθώς αμφισβήτησε την απολυταρχία και έδωσε πρόσωπο και φωνή στις μάζες των καταδυναστευομένων από τη φεουδαρχία (δε θα εξετάσομε εδώ την τελική επικράτηση μιας εκδοχής του η οποία οδήγησε σε μια νέα καταδυνάστευση, αυτή της Φύσης από τον άνθρωπο με πρόσχημα την ελευθερία της σκέψης). Αυτή η πρόοδος για το δυτικό κόσμο λοιπόν, εμφανίζεται ως μια συνολική επιτυχία της ανθρωπότητας, κι ας μην αποτελούσε για άλλες κοινωνίες ανάγκη. Ιδιαίτερα στην περίπτωση του Ελληνισμού, υπάρχει μια συνεχής πλύση εγκεφάλου (από διάφορους δυτικοθρεμένους διανοούμενους του νεοταξικού χώρου) περί μεταφοράς του πνεύματος του Διαφωτισμού στον ελληνικό χώρο και της αφύπνισης που αυτή η επιρροή επέφερε, με κατάληξη στην επανάσταση του 21. Παρουσιάζεται δηλαδή ο Διαφωτισμός ως μια σημαντική εξέλιξη που φώτισε και τους εδώ ιθαγενείς και τους ξύπνησε, οδηγώντας τους στην ελευθερία.
Όμως, για τον Ελληνισμό, ο Διαφωτισμός δεν ήταν κάτι που χρειάζονταν για να έρθουν στο προσκήνιο οι πολίτες. Από την αρχαιότητα και μετά στο Βυζάντιο, και ακόμα και υπό τον τουρκικό ζυγό, οι Έλληνες έδιδαν ιδιαίτερη σημασία στο πρόσωπο, στον πολίτη, και ποτέ δεν είχαν ανάγκη να αποτινάξουν εσωτερικό απολυταρχικό εχθρό. Είχαν, τον καιρό της Τουρκοκρατίας και της Λατινοκρατίας, δυνάστη, αλλά όχι στα πλαίσια των κοινοτήτων τους. Οι κοινότητες ήταν αυτές που έδιδαν στον πολίτη σημαντικό ρόλο, που δημιουργούσαν, ακόμα και σε συνθήκες σκλαβιάς, ένα αμεσοδημοκρατικό πολιτικό σύστημα που επέτρεπε στην κοινωνία να ασκεί η ίδια την πολιτική εξουσία και όχι μέσω αντιπροσώπων, να αποφασίζει σε καιρό ειρήνης πώς θα πορευτεί και σε καιρό υποδούλωσης πώς θα αντιμετωπίσει το δυνάστη. Αυτό εκφράστηκε και στα πρώτα συντάγματα της επανάστασης, όπου προβλεπόταν καθολική ψηφοφορία, πράγμα ανήκουστο για τη «διαφωτισμένη» Ευρώπη της εποχής! Ο Ελληνισμός είχε τη δική του πνευματική αναγέννηση που μπορεί να συνδιαλέχθηκε με το Διαφωτισμό αλλά δεν προήλθε από αυτόν. Σε άλλες καταστάσεις αναπτύχθηκε και άλλες προτεραιότητες ήρθε να καλύψει. Σεβαστά είναι και τα δύο ρεύματα, δεν μπαίνει θέμα αν κάποιο είναι καλύτερο από το άλλο, καθώς απαντούν σε διαφορετικές πραγματικότητες και διαφορετικά επίπεδα πολιτικής ωριμότητας, με τον Ελληνισμό να έχει λύσει από παλιά το ζήτημα της άμεσης δημοκρατίας και της σημασίας του Πολίτη/Προσώπου στη λήψη αποφάσεων της κοινότητας.


Ένα άλλο παράδειγμα αποτελεί η εθνογέννεση στη Δύση και πώς αυτή κατέληξε να θεωρείται ότι αφορά όλη την οικουμένη. Πράγματι, στη Δύση δεν υπήρχε εθνική συνείδηση ανάμεσα στους πληθυσμούς που ζούσαν σα σκλάβοι στα φέουδα. Σταδιακά και με την επιρροή του Διαφωτισμού, οι δομές εξουσίας που διαμορφώθηκαν οδήγησαν στην ενοποίηση ευρύτερων πληθυσμιακών ομάδων σε έθνη. Αυτό το φαινόμενο έχει πολύ ενδιαφέρον για τη μελέτη της ιστορίας του δυτικού κόσμου. Όμως, όταν επιχειρείται από τους δυτικούς ιστορικούς αυτό το μοντέλο να εμφανιστεί ότι έχει παγκόσμια εφαρμογή, οδηγεί σε εκτρωματικές θεωρίες. Έτσι, ιστορικά έθνη όπως το Ελληνικό, το Κινέζικο, το Περσικό, το Εβραϊκό, δε χωρούν σ’ αυτή την ερμηνεία. Και οι μεν Κινέζοι, Εβραίοι, Πέρσες, έχουν συνείδηση αυτής της κατάστασης και δεν επιτρέπουν να τους επηρεάσει. Εδώ όμως, η ιστορία θέλησε να καταντήσομε παρασιτική απόφυση της Δύσης και η Δύση προσπαθεί να μας επιβάλει το δικό της πολιτιστικό πρότυπο (κι έχομε και πρόθυμους υπηρέτες της και σε αυτό). Επομένως, ένα κομμάτι των διανοουμένων που υπηρετούν τις επιδιώξεις της Δύσης και της Νέας Τάξης, διακινούν αυτές τις θεωρίες με την πριμοδότηση του κράτους και της ντόπιας εξουσίας. Ανακαλύπτουν ότι δεν υπάρχει συνέχεια στην ιστορία μας, ότι εμείς σαν έθνος δημιουργηθήκαμε από το κράτος που προέκυψε μετά την επανάσταση του 1821, βάζοντας την τρισχιλιετή πορεία του λαού μας στην Προκρούστεια κλίνη της Δυτικής θεωρίας για την εθνογέννεση. Αναχαράσσουν θεωρίες που οι δημιουργοί τους έχουν ήδη απορρίψει: ο θεωρητικός των απόψεων περί δημιουργίας των εθνών κατά την πρόσφατη ιστορική περίοδο, Έρνεστ Γκέλνερ, τελικά αναγνώρισε ότι η θεωρία του δε μπορεί να καλύψει ιστορικά έθνη όπως και οι Έλληνες. Παρ’ όλα αυτά, οι διανοούμενοι της υποταγής αναφέρονται σ’ αυτόν για να αποδείξουν ότι δημιουργηθήκαμε σα λαός πρόσφατα κι ότι δεν έχομε ιστορική συνέχεια.
Αυτές οι θεωρίες βολεύουν πολύ τις κυβερνήσεις της υποταγής: Αν δεν υπήρχαμε παλιότερα, δεν έχουμε ρίζες να κοπούνε από μια πολυπολιτισμική μετάλλαξή μας, δεν έχομε να χάσομε κάτι από μιαν υποδούλωσή μας στους αποικιοκράτες των μνημονίων και στο νεοοθωμανισμό. Θα γίνουμε ό,τι θέλει ο νέος μας αφέντης και δε θα αγχωνόμαστε, δεν ήμασταν κάτι πριν για να το χάσομε.
Αυτές τις θεωρίες έχομε χρέος να αντιπαλέψομε. Με όπλο την αλήθεια, την ιστορία και την πραγματικότητα. Σε μιαν εποχή που δεν τα ευνοεί, εμείς ή θα νικήσομε ή θα χαθούμε. Κι εδώ ο φυσικός θάνατος δεν είναι τόσο τρομερός όσο η απώλεια της ταυτότητάς μας.

Advertisements

Δεκέμβριος 13, 2017 - Posted by | Πολιτική και πολιτισμός | , , , , ,

Δεν υπάρχουν σχόλια.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: