Με το τουφέκι και τη λύρα

ΑΡΚΑΔΙ ΤΟΤΕ…ΣΗΜΕΡΑ;

%ce%ba%ce%b1%cf%84%ce%ac%ce%bb%ce%bf%ce%b3%ce%bf%cf%82

Τα 150 χρόνια από την ανατίναξη στο Αρκάδι τιμήθηκαν δεόντως, και σωστά. Μετά επιστρέψαμε στους συνήθεις ρυθμούς της μιζέριας, της κατάθλιψης, της παραίτησής μας.
Είδαμε να καταθέτουν στεφάνια κάποιοι που εκπροσωπούν πολιτικές και πρακτικές τις οποίες οι αγωνιστές του Αρκαδίου θα περιφρονούσαν. Πολιτικές αποδόμησης της ταυτότητάς μας, για την οποία τόσοι αγώνες έγιναν και τόσοι άνθρωποι χάθηκαν.
Πολιτικές υποταγής και συμβιβασμού απέναντι σε εχθρούς που οι Κρητικοί επαναστάτες πολέμησαν λυσσαλέα, για να καταλήξουν να ακυρώνονται σήμερα οι δικές τους θυσίες.
Γιατί οι αγώνες για την ελευθερία αρχικά και την Ένωση αργότερα, ήταν αγώνες που έρχονταν από πολύ παλιά, που είχαν ιστορικό βάθος αιώνων, από την Ενετική κατάκτηση της Κρήτης, και συνεχίζονταν ασταμάτητα με διάφορες μορφές μέχρι την Ένωση.
Ήταν αντίσταση καθολική, ένοπλη όταν το επέτρεπαν οι συνθήκες, πνευματική σε χαλεπότερους καιρούς, με κύριο χαρακτηριστικό την πεισματώδη προσκόλληση στην ταυτότητα που όλοι οι κατακτητές θέλησαν να αλλάξουν. Και το αποπειράθηκαν χτυπώντας την πίστη του λαού, κι ο λαός εκεί αντιστάθηκε. Η προσκόλλησή του στην Ορθοδοξία ήταν από μόνη της ύψιστη πράξη αντίστασης και τον αγώνα αυτό τον κέρδισε. Πολλοί δεν άντεξαν και γύρισαν στον Καθολικισμό ή το Ισλάμ, αποκοπτόμενοι από το λαϊκό σώμα. Ο δυναμισμός όμως του πληθυσμού, το υψηλό του φρόνημα και η πίστη στα δίκαια του τον κράτησαν ζωντανό, η επινοητικότητά του και η δημογραφική του δύναμη επέτρεψαν τη συνέχειά του, μέσα από απίστευτες δυσκολίες και προκλήσεις.
Και καταφέραμε σήμερα εμείς οι απόγονοι αυτών που δεν υπέκυψαν σε συνθήκες εξαθλίωσης, να έχομε χάσει το αντιστασιακό μας φρόνημα παγιδευμένοι σε μια καταναλωτική μανία, αποδεχόμενοι συνεχείς αποδομήσεις της ιστορίας και της ταυτότητάς μας, αμφισβητώντας αξίες που μας στήριξαν επί αιώνες, καθιστάμενοι τελικά είτε εξαγορασμένοι γιάπηδες των ΜΚΟ της Νέας Τάξης είτε χρήσιμοι ηλίθιοι αυτών.

antistasis
Επιτρέπουμε να κατεβαίνει στον Άδη η πατρίδα μας και ‘μεις ακούμε ένα ψευδοριζοσπαστικό λόγο που τελικά υπογράφει μνημόνια.
Αφήνουμε να διαλυθεί η κοινωνία μας, αυτολογοκρινόμαστε στα έθιμά μας στο όνομα μιας δήθεν ανθρωπιστικής προσέγγισης ψυχών των οποίων οι σύγχρονοι αποικιοκράτες διέλυσαν τις ζωές και τις κοινωνίες, και τους χρησιμοποιούν για δικές τους γεωπολιτικές σκοπιμότητες.
Και το Αρκάδι προσπαθεί να μας θυμίσει την παρουσία του, το πνεύμα που γέννησε ανθρώπους ελεύθερους μέχρι τέλους.
Που είναι αυτοί σήμερα; Είμαστε εμείς, οι αποικιοκρατούμενοι των Δυτικών, οι ξανά υπόδουλοι των Νεοθωμανών, που δε μπορούμε να ασκήσουμε καν εθνική κυριαρχία, οι σκλάβοι της κατανάλωσης, οι βολεμένοι του καναπέ μέσα στην παρακμή μας, άξιοι να συγκριθούμε με Εκείνους;
Αντί να καταθέτουμε λοιπόν στεφάνια κοροϊδεύοντας τους εαυτούς μας, ας αντισταθούμε σε ό,τι μας πνίγει. Ας τιμήσουμε το Αρκάδι και το κάθε παράδειγμα αντίστασης του λαού μας με ανάλογες πράξεις, ας έρθουμε σε ρήξη με τον υποταγμένο εαυτό μας, ας αντισταθούμε! Τι άλλο περιμένουμε;

Advertisements

Νοέμβριος 16, 2016 Posted by | Κείμενα για την Κρήτη, Πολιτική και πολιτισμός | , , | Σχολιάστε

ΕΙΜΑΣΤΕ ΑΞΙΟΙ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΟΜΕ (ΝΕΟ)ΡΙΖΙΤΙΚΑ;

rizik

Στις 2-3 Ιουλίου 2016, έλαβε χώρα το συνέδριο για το ριζίτικο τραγούδι στους Λάκκους και στα Καράνου. Μέσα στον προβληματισμό που αναπτύχθηκε, συζητήθηκε η θέση των νεοριζίτικων, δηλαδή των τραγουδιών που δημιουργούνται συγκαιρινά με μας. Αναφέρθηκαν και παραδείγματα τέτοιων τραγουδιών, κάποια από τα οποία είναι πράγματι πλήρως ενσωματωμένα στην παρέα και στο ήθος της τάβλας.

Πάνω στη συζήτηση, τόσο στα πλαίσια του συνεδρίου όσο και στα πηγαδάκια εκτός αυτού, συνειδητοποίησα ότι τα τραγούδια αυτά είτε μιλούν για την παρέα, τη φιλοξενία, τη χαροκοπιά, είτε γράφονται για να τιμήσουν πρόσωπα του παρελθόντος, ιστορικά ή τοπικούς (κυρίως) αγίους, πάντως όχι γεγονότα ιστορικά του σήμερα.

Τα τελευταία ιστορικά τραγούδια που έχουν καταγραφεί είναι για τον αγώνα του λαού μας στην Κύπρο ενάντια στους Άγγλους αποικιοκράτες. Κι εδώ έχει θέση ένας προβληματισμός πολύ συγκεκριμένος: γιατί τα νεοριζίτικα δε μιλούν για ιστορικά γεγονότα;

Την απάντηση νομίζω ότι δε θα τη βρούμε στη λειτουργία της παρέας ή στην ύπαρξη ή μη βιωματικών μερακλήδων που μπορούν να βγάλουν τραγούδια που θα αγκαλιάσει ο κόσμος και θα τα υιοθετήσει. Θα τη βρούμε στην ίδια την κοινωνία στην οποία ζούμε, στη στάση της απέναντι στα προβλήματα του σήμερα.

krites

Πράγματι, σήμερα, το έχομε διαπιστώσει άλλωστε πολλές φορές, η κοινωνία μας βρίσκεται σε παρακμή, ηθική πρωτίστως. Η ηθική παρακμή οδηγεί στην οικονομική κρίση, στην καταστροφή της παραγωγικής διαδικασίας, στην κυριαρχία των πελατειακών σχέσεων μεταξύ κομμάτων και λαού. Η ηθική παρακμή έχει αδυνατίσει και το αντιστασιακό φρόνημα των Ελλήνων, με αποτέλεσμα να ζούμε την κρίση από τον καναπέ αντί να βγαίνουμε στους δρόμους για την ανατροπή της αποικιοποίησης της πατρίδας μας και της μετατροπής της σε δορυφόρο της Τουρκίας. Βολευόμαστε να αναθέτομε τη λύση των προβλημάτων μας σε κάθε έμπορο ελπίδας και αποδεδειγμένα (εκ του αποτελέσματος) ψεύτη και δεν είμαστε άξιοι να πάρουμε την κατάσταση στα χέρια μας. Χρειάζεται λοιπόν να κάνουμε την αυτοκριτική μας και να αντιστρέψουμε την καθοδική μας πορεία.

Αυτό σημαίνει βέβαια και ότι δεν είμαστε άξιοι αυτή τη στιγμή να δημιουργήσομε ιστορία. Παλιά, η αντίσταση ήταν μέσα στην καθημερινότητά μας και οι εξεγέρσεις ενάντια στους δυτικούς και Τούρκους δυνάστες μας ήταν συνεχείς, δημιουργούσαμε ιστορικά γεγονότα συνεχώς. Και το δημοτικό μας τραγούδι (στην Κρήτη οι ρίμες και το ριζίτικο) τα κατέγραφε. Αυτά μας θυμίζουν ποιοι είμαστε. Κι επειδή συγχρόνως μας υποδεικνύουν πώς καταντήσαμε, μας ενοχλούν.

Κι ακόμα, μεταβαλλόμαστε σε μια κοινωνία δίχως συνοχή, δίχως δεσμούς κοινοτικούς, χάνουμε γρήγορα το πνεύμα φιλότιμου κι αλληλεγγύης μαζί με το αντιστασιακό μας πνεύμα. Μόνο μια πνευματική επανάσταση θα μας κάνει να ξαναβρούμε τις χαμένες μας αξίες και να σταθούμε στα πόδια μας όπως και πριν.

Όταν αυτό γίνει, τότε θα είμαστε σε θέση πράγματι να γράψουμε ιστορία και πάλι. Με την αντίστασή μας απέναντι στους δυνάστες μας και τους ντόπιους υπηρέτες τους, με πράξεις ηρωισμού και στάση αξιοπρέπειας που σήμερα λείπουν. Κι αν το πετύχομε αυτό, θα έχομε ξαναβρεί το χαμένο μας κοινοτικό πνεύμα, και η δημοτική μας ποίηση θα μπορεί να τραγουδήσει και πάλι πράξεις επαναστατικές και αντιστασιακό ήθος. Τότε θα μπορούμε να δημιουργήσομε ξανά ριζίτικα τραγούδια που θα μιλούν για ενέργειες αξιομνημόνευτες της δικής μας εποχής. Αν αυτό γίνει, η συζήτηση για το αν μπορούν να βγαίνουν ακόμα τραγούδια θα έχει πάρει μια νέα τροπή. Μακάρι ν’ αξιωθούμε να δημιουργήσομε λοιπόν τραγούδια!

Ιουλίου 15, 2016 Posted by | Κείμενα για την Κρήτη, Πολιτική και πολιτισμός | , , , , , | Σχολιάστε

ΔΙΑΡΚΗΣ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

IMG_20160615_213552

Ο λαός μας έχει υποστεί ξένες κατακτήσεις εδώ και αιώνες, τόσο από την Ανατολή όσο και από τη Δύση. Τα 400 χρόνια της τουρκικής κατοχής, που έχομε μάθει να λέμε, δεν είναι ούτε 400, ούτε μόνο τουρκικής. Ήδη από το 1071, το Βυζάντιο χάνει την ίδια χρονιά από τους Φράγκους και τους Τούρκους εδάφη που δεν επρόκειτο ποτέ να ανακτήσει. Και ο Ελληνικός χώρος δέχτηκε την τυραννία των Τούρκων και την αποικιοκρατία των Δυτικών, κατασπαρασσόμενος από αυτούς, και μόνιμα αντιστεκόμενος.
Την πτυχή της διπλής κατοχής του Ελληνικού χώρου δεν την έχομε συνειδητοποιήσει σ’ όλο της το εύρος. Συνηθίσαμε να υποτιμούμε τη Δυτική κατοχή, και κάποτε να την εξιδανικεύομε. Θεωρούμε τα Επτάνησα, που δεν τα πάτησε Τούρκος αλλά μόνο δυτικοί, ως τυχερή περιοχή, ενώ την Ενετική κατοχή της Κρήτης, ορισμένοι τη θεωρούν ως όαση σε σχέση με την επακολουθήσασα Τουρκική.
Η πραγματικότητα είναι ότι ο ελληνικός χώρος βίωσε διπλή κατοχή, ενώ σε κάποιες περιοχές οι Δυτικοί εναλλάσσονταν με τους Τούρκους ως δυνάστες. Και στις δυο περιπτώσεις, οι κυρίαρχοι θέλησαν να χτυπήσουν την ελληνική ταυτότητα του πληθυσμού, και το έκαμαν χτυπώντας την ορθοδοξία. Οι μεν Δυτικοί με συνεχή προπαγάνδα για τη μεταστροφή του λαού στον καθολικισμό, οι δε Τούρκοι με το παιδομάζωμα και τη δημιουργία αφόρητων συνθηκών διαβίωσης και οικονομικής μεταχείρισης, ώστε οι ραγιάδες να οδηγούνται στον εξισλαμισμό ώστε να βελτιώσουν τη θέση τους.

images
Το μένος των Δυτικών κατά των Ελλήνων φαίνεται και από τη συμπεριφορά τους στην πρώτη Άλωση, εκεί όπου η Πόλη πάρθηκε για πρώτη φορά και έχασε για πάντα την αίγλη της. Μέχρι και οι αυτοκρατορικοί τάφοι συλήθηκαν, ενώ οι Σταυροφόροι θέλησαν να γελοιοποιήσουν το σκελετό του Βασιλείου Βουλγαροκτόνου, βάζοντας στο κρανίο, στο σημείο όπου κάποτε υπήρχε το στόμα του, μια φλογέρα (από αυτό το γεγονός εμπνεύστηκε ο Παλαμάς τον τίτλο του κλασσικού του έργου «Η φλογέρα του Βασιλιά»). Παντού εξεδίωξαν την εκκλησία, ενώ στην Κρήτη απαγόρευσαν τη χειροτονία επισκόπων, γιαυτό είχαμε τότε τους Πρωτοπαπάδες, που κάλυψαν αυτό το κενό.
Ο λαός μας αντιστάθηκε με διαρκείς επαναστάσεις, κυρίως μέχρι την άλωση της Πόλης από τους Τούρκους. Ακολούθως, η αντίσταση από ένοπλη έμεινε μόνο πνευματική, με προσκόλληση στην ελληνική ιδιοπροσωπία. Κι αφού τη θρησκεία χτυπούσαν οι ξένοι, στην ορθοδοξία επέμεναν οι υπόδουλοι, διατηρώντας έτσι την ταυτότητά τους και προετοιμαζόμενοι για καλύτερες μέρες. Παράλληλα, στην Κρήτη υπήρξε τεράστια πνευματική παραγωγή, που οφείλεται και στη διεξαγωγή της αντίστασης στο πνευματικό πεδίο, αλλά και στην έλευση διανοουμένων και λογίων από την αλωθείσα Κωνσταντινούπολη. Αυτό δεν οφείλεται όμως στην ανοχή των Ενετών αλλά ακριβώς στη διάθεση ανάδειξης της ταυτότητάς μας, η οποία έφτασε να εξελληνίσει τους δυνάστες και να τους στρέψει στην Ορθοδοξία αντί για το αντίθετο, με αποκορύφωμα την επανάσταση του Αγίου Τίτου, όπου οι Ενετοί επήλυδες, ήδη εξελληνισμένοι, μαζί με τους ντόπιους αποσχίστηκαν από τη μητρόπολη και εγκαθίδρυσαν ορθόδοξο κράτος, έστω και για λίγο.
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της αντίστασης στη Δυτική διείσδυση, πρέπει να συνυπολογίσομε ότι οι τελευταίοι διέθεταν υπέρτερο θεωρητικό οπλοστάσιο, καθώς το οθωμανικό κράτος στερούσε από τους Ρωμιούς τη δυνατότητα στη μόρφωση και κατέστρεφε τα τυπογραφεία τους, ενώ οι Δυτικοί επεξεργάζονταν τις θέσεις τους σε καθεστώς ελευθερίας. Παρ’ όλα αυτά, ο λαός μας άντεξε και διατήρησε την ταυτότητά του, ενώ επεξεργάστηκε και τεκμηριωμένες θέσεις αντίκρουσης του καθολικισμού κάτω από δυσμενείς συνθήκες. Εμείς που σήμερα χλευάζομε την πατρίδα και περιφρονούμε την ταυτότητά μας, μπορούμε να το κάνουμε γιατί κάποιοι εκείνη την εποχή αντιστάθηκαν με παντιέρα αυτά που σήμερα υποτιμούμε και δε μούτισαν. Κι είναι ντροπή μας, αυτό που δεν κατάφεραν οι Τούρκοι κι οι Φράγκοι τότε, να το προωθούμε εμείς σήμερα τυφλωμένοι από τον καταναλωτισμό και την κυριαρχία του εμπορεύματος, από μια ιδεολογία παγκοσμιοποιητική που δεν αναγνωρίζει στον άνθρωπο παρά μόνο ατομικές ανάγκες και δικαιώματα, εξαφανίζοντας τις συλλογικότητες με πρώτα τα έθνη.
Διαρκής επανάσταση λοιπόν υπήρχε στον ελληνικό χώρο απέναντι στους κάθε λογής κατακτητές, ένοπλη και πνευματική. Διαρκή επανάσταση χρειαζόμαστε όμως και σήμερα, απέναντι στους ίδιους εχθρούς, που από τη μια έχουν μεταβάλει την πατρίδα μας σε αποικία χρέους κι από την άλλη αμφισβητούν τα σύνορά μας. Αλλά εμείς έχουμε χάσει το αντιστασιακό μας ήθος, παραμένομε απλοί παρατηρητές της καταστροφής μας. Όμως τα περιθώρια δεν υπάρχουν πια: Αντίσταση ή εξαφάνιση, αυτές είναι οι επιλογές μας.

Ιουνίου 16, 2016 Posted by | Κείμενα για την Κρήτη | , , | Σχολιάστε

ΑΤΣΙΠΟΠΟΥΛΟ: ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΤΑ ΧΩΡΙΑ ΜΑΣ

images

Το Ατσιπόπουλο είναι από τα χωριά εκείνα που σημαδεύτηκαν από τη γειτνίαση τους με την πόλη. Από χωριό μεταβλήθηκε σε προάστιο του Ρεθύμνου, με καινούργια σπίτια και τους Ρεθεμνιώτες να επιδιώκουν την εγκατάσταση τους εκεί.
Το τίμημα της «αξιοποίησης» αυτής ήταν η απώλεια του αγροτοποιμενικού χαρακτήρα του χωριού. Όχι όμως στη συνείδηση και τη μνήμη των Ατσιπουλιανών. Κι αυτή την αγάπη για το χωριό τους, την έκαμε βιβλίο ο Αιμίλιος Γάσπαρης, γέννημα του χωριού κι εκπαιδευτικός, ενώ η έκδοση έγινε δυνατή χάρις στο Σάββα Καλεντερίδη και τις εκδόσεις Ινφογνώμων, γνωστές για τα βιβλία εθνικής αυτογνωσίας που βγάζουν. Είχα την τύχη να γνωρίσω το συγγραφέα πριν διαβάσω το βιβλίο. Και η γλυκύτητα και σεμνότητα του με προϊδέασε για το τι θα συναντούσα διαβάζοντάς το.

Η γραφή του πλησιάζει το χωριό με την αγάπη που τρέφει ο συγγραφέας γι’ αυτό. Κάθε φράση, κάθε περιγραφή είναι βιωματικές που προδίδουν νοσταλγία και τρυφερότητα, σα να αναπολεί ένας μεγάλος την εποχή της αθωότητας.
Γιατί τα χωριά μας απέπνεαν ειλικρίνεια, εμπιστοσύνη και αυθεντικότητα. Αυτό έβγαινε σε κάθε έκφανση της ζωής στον κύκλο του χρόνου. Κι ο Αιμίλιος Γάσπαρης φροντίζει να μας το δείξει με επιμέλεια και πληρότητα.
Το βιβλίο χωρίζεται σε ενότητες που αναλύουν τον υλικό και τον κοινωνικό βίο του χωριού, όπως τα έζησε ο συγγραφέας στις αρχές του 1970.

σοκακι
Μας μιλά για την κατοικία, με λεπτομέρειες που νομίζεις ότι τις έχει γράψει παλιός μάστορας του χτισίματος. Μαθαίνουμε για την ένδυση, την τροφή, τις αγροτικές δραστηριότητες. Υποσημειώσεις μας εξηγούν λέξεις που πια δεν ακούγονται, αλλά που κάποτε απέδιδαν ακριβώς μια σειρά από αντικείμενα της προβιομηχανικής εποχής.
Το βιβλίο μας λέει για τρόπους επεξεργασίας φυτών, χρήσης εργαλείων ξεχασμένων, τρόπους κατασκευών. Και τελικά συνειδητοποιείς κάπου πριν τα μισά του βιβλίου, ότι ο συγγραφέας σε ξεγέλασε! Μας δίδει ένα βιβλίο για το Ατσιπόπουλο, αλλά τελικά αυτό είναι κάτι μεγαλύτερο, αφορά κάθε χωριό! Οι λεπτομέρειες που δίδονται ταιριάζουν σχεδόν παντού, και τελικά το βιβλίο είναι κάτι πολύ περισσότερο: Μια λαογραφική μελέτη για την τελευταία φάση της περιόδου πριν την «ανάπτυξη», πριν την «αξιοποίηση», πριν τα αυτοκίνητα.
Οι ενότητες για τον ποιμενικό βίο και το κυνήγι μας δίδουν πληθώρα πληροφοριών για τα ζώα και την πανίδα, ενώ οι αναφορές στη βιοτεχνία μας γυρίζουν στον κόσμο της μαστοριάς και της παραγωγής. Και πάντα λέξεις παλιές, λέξεις όμορφες, αποθησαυρισμένες όχι σε λεξικό αλλά παντού, για θύμηση και χρήση ξανά του καθενός, για να μαθαίνουν κι οι νεότεροι αυτά που δεν είχαν την τύχη να φτάξουν.

αποψη χωριου
Το δεύτερο μέρος, ο κοινωνικός βίος, συνιστά σπουδή στις λαϊκές πρακτικές και δοξασίες, από τη γέννηση μέχρι το θάνατο.
Ξεχωριστά καταπιάνεται με την κοινωνική οργάνωση, την εκπαίδευση και τη διασκέδαση, θυμίζοντας μας πόσο δύσκολα ήταν παλιά όλα, αλλά και πόσο τα εκτιμούσαν οι άνθρωποι, σε αντίθεση με σήμερα όπου τα θεωρούμε αυτονόητα και τα περιφρονούμε.
Το βιβλίο περιέχει ξεχωριστά μαντινάδες και ρίμες για το χωριό, ενώ καταχωρεί και δύο ριζίτικα που το αναφέρουν.
Στο τέλος, ο συγγραφέας μας χαλαρώνει με ανεκδοτολογικόύ ύφους πραγματικές ιστορίες του χωριού. Παραθέτει ιστορικά παραλειπόμενα, ενώ πραγματεύεται και τις ρίζες των οικογενειακών ονομάτων και τοπωνυμίων του Ατσιπόπουλου.
Όλο το βιβλίο πλαισιώνεται από φωτογραφίες του χωριού και των ανθρώπων του, τραβηγμένες από το συγγραφέα, ασπρόμαυρες βεβαίως. Άραγε η μνήμη δεν είναι η προσπάθεια να κρατήσομε άφθαρτες κάποιες παλιές κιτρινισμένες φωτογραφίες; και πόσοι το πετυχαίνομε;
Ε, λοιπόν, ο Αιμίλιος Γάσπαρης κατάφερε, με μια εμπεριστατωμένη αλλά όχι στεγνή εργασία, να μας μεταφέρει στο χωριό του σαράντα χρόνια πριν. Κι όχι μόνο στο χωριό του. Με αγάπη και προσήλωση, δίχως και ο ίδιος να το σχεδιάζει έτσι, μας ξαναγύρισε στα χωριά και στον τρόπο ζωής μιας άλλης εποχής, εποχής γεμάτης δυσκολίες αλλά και αξίες, που χάθηκαν με την «ανάπτυξη», και που τελικά πολύ θα θέλαμε να μην έχουν χαθεί.
Αυτή η αγαλλίαση που μας πρόσφερε το βιβλίο, σεμνό σαν το συγγραφέα του, δεν ξεπληρώνεται με ένα ευχαριστώ. Καλή δύναμη Αιμίλιε, να’ σαι καλά να μας χαρίσεις κι άλλα ταξίδια!

Ιανουαρίου 29, 2016 Posted by | Κείμενα για την Κρήτη | , , , | Σχολιάστε

MANA ΣΙΜΩΝΟΥΝ ΟΙ ΓΙΟΡΤΕΣ

 

 

ΑΓ ΝΙΚΟΛΑΟΣΣτην παράδοση μας, η ονομαστική εορτή έχει μεγαλύτερη σημασία από τα γενέθλια. Έχομε κι άλλη φορά αναφερθεί στο συλλογικό χαρακτήρα της γιορτής σε αντιδιαστολή με τον ατομοκεντρικό χαρακτήρα των γενεθλίων και το πώς, όσο «εκδυτικιζόμαστε», τα τελευταία τείνουν να αποκτήσουν μεγαλύτερη σημασία.
Η γιορτή όμως αποτελεί κάτι ξεχωριστό στη ροή του χρόνου για το λαό μας, και τη σημασία της θα τη βρούμε στο αντιστασιακό μας παρελθόν.
Όπως πολλές φορές έχουμε σημειώσει, η διαμόρφωση του νεώτερου ελληνισμού βασίστηκε στην αντίσταση απέναντι σε Δυτικούς και Τούρκους κατακτητές εδώ και μια χιλιετία.
Η αντίσταση ήταν ενεργή και παθητική, με βάση της την εμμονή στην ιδιοπροσωπία μας, την ταυτότητα μας. Αυτήν προσπαθούσαν να χτυπήσουν οι δυνάστες μας, και το έκαναν χτυπώντας τη θρησκεία μας.

ΦΡΑΓΚΟΚΡΑΤΙΑ

Οι Ενετοί απαγόρευσαν τη χειροτονία επισκόπων, γι’ αυτό και στην Κρήτη είχαμε Πρωτοπαπάδες κι όχι δεσπότες. Οι Τούρκοι κυνήγησαν τους υπόδουλους μέσω των εξισλαμισμών, αναγκαστικών με το παιδομάζωμα ή «εκούσιων», πληθυσμών που δεν άντεχαν την αφόρητη καταπίεση.
Η στόχευση στην πίστη ήταν επίθεση στην ταυτότητα, αφού ήταν συνυφασμένα τα στοιχεία αυτά. Και η αντίσταση εκφράστηκε σε πρώτο επίπεδο με την διαφύλαξη της ταυτότητας μέσα από την πίστη, σε δεύτερο με την πνευματική ανάταση και παραγωγή και σε τρίτο με την ένοπλη δράση.
Σ’ αυτήν την κατάσταση, και μέσα σε ένα περιβάλλον εξισλαμισμού, το να φτάνει κάθε χρόνο η γιορτή σου και συ να μπορείς να τη γιορτάζεις, ήταν γεγονός χαρμόσυνο. Άλλοι μπορεί να είχαν μουτίσει, ο Νικόλαος να λεγότανε πια Αχμέτ, οπότε δε θα είχε λόγο να γιορτάσει στις 6 του Δεκέμβρη. Γι’ αυτό το λόγο κιόλας, μια ευχή στη βάφτιση ήταν το παιδί «να μεγαλώσει με τ’ όνομα του». Έτσι, ο εορτάζων είχε χαρά εκείνη τη μέρα, αλλά χαρά είχε κι όλη η κοινότητα. Γιατί επιβεβαιωνόταν η συμμετοχή του εορτάζοντος στο γένος των Ρωμιών, στην ελληνική κοινότητα. Και τον επισκεπτόταν να του ευχηθεί, δίχως κάλεσμα. Η γιορτή είναι γνωστή, δεν αποτελεί «προσωπικό δεδομένο» όπως τα γενέθλια. Και η κοινότητα ερχόταν να τιμήσει τον εορτάζοντα, που με τη σειρά του θα πήγαινε στη διάρκεια της χρονιάς να τιμήσει άλλους που επιβεβαίωναν κι αυτοί κάθε χρόνο ότι παραμένουν Ρωμιοί.

ΕΞΙΣΛΑΜΙΣΜΟΙ
Η Τουρκοκρατία κι η Φραγκοκρατία ανυπήρξαν στον ελληνικό χώρο σ’ όλη τη διάρκεια της σκλαβιάς. Κι η διπλή αντίσταση μπόρεσε να μας φέρει μέχρι εδώ, με τεράστιες ανθρώπινες απώλειες, είναι αλήθεια, μέχρι σήμερα που βιώνουμε ξανά την ίδια διπλή απειλή, οικονομική αποικιοκρατία από τους Δυτικούς και στρατιωτική απειλή από τους Τούρκους.
Και σήμερα η ιδιοπροσωπία μας δοκιμάζεται, μέσα από πολιτικές αποδομήσεις της ταυτότητάς μας, τις οποίες εφαρμόζουν διάφοροι χρήσιμοι ηλίθιοι, υπηρέτες της παγκοσμιοποίησης, νομίζοντας ότι εκφέρουν ένα δήθεν προοδευτικό λόγο.
Σήμερα ο εχθρός είναι και μέσα και έξω, και οι αντιστάσεις μας εξαντλημένες. Όμως μόνο αν και τώρα μπορέσουμε να σηκώσουμε κεφάλι θα συνεχίσουμε την πορεία μας σα λαός με δική του παρουσία στην οικουμένη.

Δεκέμβριος 17, 2015 Posted by | Κείμενα για την Κρήτη, Κείμενα για την Μικρασία, Πολιτική και πολιτισμός | , , , | 2 Σχόλια

ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΜΙΑ ΤΙΜΗ: ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΜΕ ΒΗΤΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

«Λιγαίνουν εκείνοι να που κατένε ήντα λένε κι ήντα κάνουνε». Η αποστροφή αυτή ενός Σελινιώτη σοφού γέροντα, αποτέλεσε την αφορμή για μια σειρά κειμένων του Νίκου Αποστολάκη, σε σχέση με την παράδοσή μας, το ριζίτικο τραγούδι, αλλά και πέρα απ’ αυτά, σε σχέση με τη θέση που έχουν σήμερα αξίες μιας αλλοτινής εποχής.
Ο συγγραφέας έχει δείξει το ταλέντο του και στο τραγούδι και στο γράψιμο, μέσα από τις εξαιρετικές συλλογές τραγουδιών του Πολιτιστικού Παραδοσιακού Συλλόγου Σελίνου, όπου έχει συνεισφέρει και ως τραγουδιστής και ως συγγραφέας των εισαγωγικών σημειωμάτων, τα οποία αποτελούν εξαιρετικό δείγμα αναλυτικής σκέψης, ιστορικής γνώσης και συναίσθησης της πραγματικότητας, κάτι που σπανίζει από την πατρίδα μας σήμερα: Καλές πένες υπάρχουν, συνειδητοποίηση της πραγματικότητας όμως όχι. Κι αυτό χαρακτηρίζει όλη την κοινωνία μας, από τους πολιτικούς της άρχοντες μέχρι τους υποτιθέμενους προβληματιζόμενους.

Τα κείμενα του Ν. Αποστολάκη συνθέτουν ένα βιβλίο μικρό στον όγκο, 60 σελίδες περίπου, αλλά πολύ βαρύ στα νοήματα και στις σκέψεις. Κι αυτό γιατί, σε μιαν εποχή αφασίας και θριάμβου του τύπου πάνω στην ουσία, έρχεται να βάλει τα πράγματα στη θέση τους. Μιλά για τα αυτονόητα, ή μάλλον γι’ αυτά που θα έπρεπε να είναι αυτονόητα και κάποτε ήταν, κι αυτή είναι η δύναμή του: Θυμίζει πώς φέρονταν οι παλιοί μας, πώς γίνονταν οι παρέες, πώς εκδηλωνόταν ο σεβασμός και η πρεπιά στις τοπικές κοινωνίες. Διαβάζοντάς το, συνειδητοποιείς ότι κάθε τι που γίνεται, κάθε συνήθεια, αντέτι, έθιμο, έχει το λόγο του, γεννήθηκε από κάποιαν αναγκαιότητα και υπηρετεί κάποιο σκοπό. Συγχρόνως, συνειδητοποιείς ότι αυτά έχουν χαθεί σε μεγαλύτερο βαθμό από όσο νόμιζες, κι όσα έχουν απομείνει είναι τύπος και φόρμα πια, κι όχι ουσία. Την ουσία την έχομε χάσει ή την έχομε συνειδητά παραμερίσει, όταν παραπετάξαμε τις αξίες που μας έφεραν μέχρι εδώ για να τις αντικαταστήσομε με μια καταναλωτική αυταπάτη που μας τύφλωνε, ή μάλλον εμείς εθελοτυφλούσαμε κι ακόμα το κάνομε, για να μη βρεθούμε αντιμέτωποι με την πολιτιστική μας παρακμή: Αυτή που δημιούργησε όλη την κρίση που σήμερα βιώνομε.

αντρες
Τα κείμενα καταπιάνονται με μια σειρά ζητήματα, το χορό, το τραγούδι, την κοινωνική μεταβολή που προκάλεσε η ερήμωση των τοπικών (αγροτοποιμενικών) κοινωνιών, τις αξίες του λαού μας στην Κρήτη, τη βιωματικότητα και την υποχώρησή της, το βάθος που κρύβεται πίσω από ευκές, συμπεριφορές, πράξεις. Και καταλήγεις, τελειώνοντας το βιβλίο, να νοιώθεις πολύ φτωχός, ακριβώς γιατί συνειδητοποιείς τι έχει χαθεί, τι έχει αλλοιωθεί, και τελικά τι θησαυρό και ποια ταυτότητα έχομε επιτρέψει εμείς να εξευτελιστεί από την επέλαση της βολικής στάσης της ευκολίας, της επιφανειακότητας, της επίδειξης και της μεγαλομανίας.
Κι εδώ έρχεται ο Αποστολάκης και μας τραβάει τ’ αυτί. Μας δείχνει πόσο χαμηλά έχομε φτάσει, κι εμείς ψελίζομε δικαιολογίες του τύπου «δεν το κατάλαβα», «δεν ήξερα» κλπ. Μα το πρότυπο των παλιών μας, που τόσο παραστατικά παρουσιάζει ο συγγραφέας, είχε μέσα του και την εγρήγορση, τη συνειδητοποίηση, και την αντίσταση σε κάθε τι που απειλούσε την ιδιοπροσωπία μας. Αυτή τη συνειδητοποίηση χάσαμε λοιπόν, κι αφήκαμε να πέσομε χαμηλά λίγο λίγο, επιτρέψαμε σε ανθρώπους που βλέπουν τον πολιτισμό μας σα φολκλόρ να τον χρησιμοποιούν και να τον ξεγιβεντίζουν, κι εμείς τους δεχόμαστε στις παρέες μας και τους ανεχόμαστε. Όπως ανεχόμαστε συμπεριφορές που τηρούν φαινομενικά τη στάση των παλιών μας, όμως η προσωπική στάση των φορέων τους δείχνει ότι δεν τις πιστεύουν. Ο συγγραφέας αντιμετωπίζει με την απαραίτητη απαξία τις στάσεις αυτές, τις οποίες βλέπει να επεκτείνονται.
Ο Ν. Αποστολάκης μας δίνει ένα όπλο με το βιβλίο του: Μας φέρνει μπροστά στον καθρέφτη και μας δείχνει πώς γίναμε. Μας δείχνει, διακριτικά, χωρίς να μας προσβάλλει, και το δρόμο να ξεφύγομε από την κατηφόρα και να γυρίσομε στην αυθεντικότητα και την ειλικρίνεια, στο Πρόσωπό μας. Σε μας απόκειται αυτό το όπλο να το χρησιμοποιήσομε όπως πρέπει. Γιατί υπάρχει και ο πονηρός δρόμος: να χρησιμοποιήσει κάποιος τον πλούτο γνώσεων του βιβλίου όχι για να βελτιωθεί, αλλά για να κρύψει ακόμα καλύτερα την πολιτιστική του γύμνια μέσα από την επιδερμική εφαρμογή των συμπεριφορών που περιγράφει.

παρεα
Γιατί παλιά, δε μπορούσε κάποιος να κρυφτεί στις αγροτοποιμενικές κοινωνίες που περιγράφει ο συγγραφέας. Αν ήταν μερακλής στην παρέα αλλά βίαιος στην οικογένειά του και μπαταξής στις συναλλαγές του, αυτό θα ήταν γνωστό και δε θα αναγνωριζόταν σα μερακλής από το σύνολο. Οπότε καθένας κατέθετε τον εαυτό του στην κοινωνία, και γι’ αυτό κρινόταν. Σήμερα όμως, είναι εύκολο για τον επιτήδειο να παριστάνει αυτό που δεν είναι. Η παρέα, η δουλειά, η οικογένεια, δε βρίσκονται πια στον ίδιο χώρο. Και από την άλλη, η καλή προαίρεση των βιωματικών ανθρώπων, που νομίζουν ότι επειδή αυτοί είναι αυθεντικοί τότε είναι κι ο καθένας, γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης από τον πονηρό, που επιδιώκει προσωπικά οφέλη παριστάνοντας κάτι που δεν είναι.
Κι εδώ θα πρέπει, για να σταθούμε αντάξιοι στο πρότυπο που προβάλλει ο συγγραφέας, να είμαστε κι εμείς σε εγρήγορση. Προς κάθε κατεύθυνση, με πρώτο τον εαυτό μας: να το σηκώσουμε ψηλά ξανά. Και μετά αυτούς που αγαπάμε: να μοιραστούμε τα λάθη μας, να τα κουβεδιάσομε και να τα εξαλείψομε. Και τέλος αυτούς που μας κοροϊδεύουν: Να τους απομονώσομε με τη σιωπηρή απόρριψή μας και όποτε αυτή δεν αρκεί, με την αποφασιστική μας στάση. Να πλησιάνουν ξανά «αυτοί που κατένε ήντα λένε κι ήντα κάνουνε».
Ήρθε ο Νίκος Αποστολάκης και μας ξανάνοιξε τα μάθια. Η βολή μας θα είναι να τα κλείσομε πάλι, ο δρόμος της αρετής όμως είναι η προσπάθεια να τα κρατήσομε ανοιχτά, που δεν έχομε πια δικαιολογία να μην την κάμομε. Σε κάθε περίπτωση, του οφείλομε ένα μεγάλο «ευχαριστώ».

Οκτώβριος 18, 2015 Posted by | Κείμενα για την Κρήτη | , , , , | Σχολιάστε

Η ΛΟΓΙΚΗ ΤΟΥ ΔΩΡΟΥ ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗΣ

Οι παλιές κοινωνίες είχαν βασίσει ένα μέρος της συνοχής τους στην έννοια του δώρου και του πως αυτή λειτουργεί ώστε να δημιουργήσει δεσμούς και οικειότητα στα μέλη τους. Η λειτουργία του δώρου έχει τρεις φάσεις, προσφορά, αποδοχή & ανταπόδοση. Έχει σημασία να πούμε ότι κάθε φάση είναι ανεξάρτητη, δε δημιουργεί υποχρέωση νομικής φύσεως, όμως βάζει μιαν ηθική ευθύνη στον αποδεχόμενο το δώρο να την ανταποδώσει. Η ανταπόδοση αυτή δεν έχει χρονικό περιορισμό, ούτε πρέπει να είναι ποσοτικά ή ποιοτικά αντίστοιχη, και μπορεί να μη λάβει χώρα και ποτέ. Όμως οι συναισθηματικές και ηθικές διασυνδέσεις που παράγει είναι σημαντικές στο να εμπεδωθεί οικειότητα και δεσμός στη συλλογικότητα εντός της οποίας αυτή η διαδικασία λαμβάνει χώρα.

SCAN001-smikr

Η Κρητική παράδοση έχει να μας δώσει πολλά παραδείγματα της λειτουργίας του δώρου. Ο τρύγος και οι κουρές, όπου όλοι συνδράμουν τον έναν που τους καλεί να βοηθήσουν στη συγκεκριμένη εργασία είναι τέτοια παραδείγματα με μιαν ευρεία έννοια. Εδώ η απασχόληση εργατών θα ήταν πολυδάπανη, ενώ η συλλογική προσπάθεια ενός χωριού, μιας παρέας, κάνει τη δουλειά ευχάριστη και έχει μια συμβολική επιβράβευση με το τραπέζι που ακολουθεί. Η ανταπόδοση θα γίνει την επόμενη μέρα στον τρύγο ή την κουρά του άλλου, όπου πάλι θα πάνε όλοι, και την άλλη μέρα στον επόμενο κ.ο.κ.
Άλλο παράδειγμα αποτελεί η διαδικασία του κεράσματος στα καφενεία των χωριών μας. Όποιος κάθεται στο καφενείο και παραγγέλνει, έχει τον καφέ του κερασμένο από άλλον που ήδη κάθεται στο καφενείο. Κι αυτός είναι ο κανόνας: Με βρίσκεις μέσα στο καφενείο, σε κερνάω. Αυτός που έκατσε τώρα, δε μπορεί να κεράσει προηγούμενο, άλλωστε συνήθως έχουν ήδη προσφερθεί οι προηγούμενοι θαμώνες να το κάμουν. Μπορεί να κεράσει τον επόμενο όμως. Εδώ ο κανόνας δεν ξεχωρίζει με βάση την κοινωνική θέση και το εισόδημα. Ξεχωρίζει με βάση τη χρονική προτεραιότητα του εισερχόμενου στο καφενείο, δηλαδή με εντελώς απρόσωπο και αντικειμενικό τρόπο, διασφαλίζοντας την ισότητα μεταξύ των χωριανών και των θαμώνων.

_1945_~1

Το οικονομικό αποτέλεσμα είναι το ίδιο σαν να πλήρωνε ο καθένας τον καφέ του. Η εναλλαγή του ρόλου του κεραστή και του δεχόμενου το κέρασμα είναι τέτοια που καταλήγει να μην υπάρχει κάποια άξια λόγου διαφορά στην τσέπη του καθενός μέσα από αυτή τη διαδικασία. Κερδίζεται όμως η αίσθηση της συλλογικότητας, του ανήκειν στην ίδια ομάδα, της αλληλεγγύης μεταξύ των μελών της ομάδας, του χωριού, του πληθυσμού.
Η λειτουργία του δώρου βρίσκεται στον αντίποδα του σύγχρονου παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού και στην κυριαρχία του εμπορεύματος. Εδώ, ο στόχος είναι η ατομική κατανάλωση, η απόλυτη ελευθερία του ατόμου να καταναλώνει άλλα όχι να αλληλεπιδρά με άλλα μέλη της κοινότητος. Η διαδικτυακή επαφή τους κρατάει μεν συνδεδεμένους, αλλά ως μονάδες. Εδώ η λογική είναι ‘’πληρώνω και φεύγω’’, η σχέση τελειώνει αμέσως. Δεν έχει τη διάρκεια που έχει στην περίπτωση του δώρου, όπου ακριβώς η έλλειψη χρονικού ορίου για την ανταπόδοση δημιουργεί δεσμό που επεκτείνεται στο χρόνο, τουλάχιστον μέχρι να ανταποδοθεί το δώρο. Κι όταν αυτό πάλι γίνει, τότε δημιουργείται και η αντίστοιχη ηθική υποχρέωση να ξεκινήσει νέος κύκλος δώρων.

TRYGOS-stafel1

Η εμπορευματοποίηση της σχέσης αλλά και η ανύπαρκτη χρονική διάρκεια της συναλλαγής (αγοράζω- πληρώνω- τέλος), συντελούν ακριβώς στο να μην υπάρχουν σχέσεις διάρκειας. Στην πραγματικότητα ούτε διάρκεια υπάρχει, ούτε σχέση. Οπότε, και από αυτό το κανάλι οδηγούμαστε στην απουσία δεσμών, στην απλή συνύπαρξη και παράλληλη πορεία ατόμων ξένων μεταξύ τους, συνδεδεμένων όμως μονίμως με τον υπολογιστή, το κινητό τηλέφωνο, το μεγάλο Αδελφό.
Σήμερα, η κάθε συλλογική λειτουργία που έχει διαμορφωθεί στο διάβα του χρόνου από το λαό μας, επιτελεί λειτουργίες που πάνε πολύ πιο μακριά και είναι πιο σημαντικές από όσο αρχικά φαίνεται. Γιατί κάθε έκφραση της ταυτότητάς μας, αποτελεί αντίσταση στο άγριο πρόσωπο του παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού, διατηρεί τους δεσμούς που αυτός προσπαθεί – και έχει εν πολλοίς καταφέρει – να σπάσει, και αποτελεί αναγκαία – όχι όμως & επαρκή – βάση για την ανατροπή του.

Μαΐου 14, 2015 Posted by | Κείμενα για την Κρήτη, Πολιτική και πολιτισμός | , , , , , , , , , , | Σχολιάστε

Χημικά στη Μεσόγειο: Η Κρήτη ξανά πρότυπο αντίστασης

Το θέμα με τα χημικά στης Συρίας και την απενεργοποίησή τους ανέδειξε μια σειρά από στοιχεία που αξίζουν την προσοχή μας:
Έτσι, μας επιβεβαίωσε το κυνικό παιχνίδι των μεγάλων, που χρησιμοποιούν τις μικρές χώρες σα χωματερές των αποβλήτων του χημικού οπλοστασίου. Κι όμως, την καταστροφή των χημικών, και τους κινδύνους από αυτήν, θα πρέπει να τα επωμιστούν και να το κάμουν στο έδαφός τους αυτοί που δημιούργησαν τον κίνδυνο: Η χώρα που τα κατέχει και οι (δυτικές) χώρες που της τα πούλησαν. Αυτό δε θα το προτείνουν οι μεγάλες δυνάμεις (πχ υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι η Βρετανία πούλησε χημικά στη Συρία), απόκειται λοιπόν στις μικρές χώρες να ενεργοποιηθούν. Εδώ βέβαια είδαμε ξανά τη δουλικότητα της δικής μας κυβέρνησης και την υπακοή σε κάθε κέλευσμα των μεγάλων δυνάμεων, ακόμα κι αν αυτό αντιστρατεύεται τα συμφέροντα της χώρας και του λαού μας. Παράδειγμα αξιοπρέπειας αντίθετα, είναι η Αλβανία, στην οποία προτάθηκε να προσφέρει το έδαφός της για την καταστροφή των χημικών και αρνήθηκε. Έτσι, φτάσαμε στη λύση της εν πλω υδρόλυσης, που πρώτη φορά δοκιμάζεται στις πλάτες μας, στις πλάτες όλων των λαών της Μεσογείου. Αξίζει να σημειωθεί ότι αρχικά το σχέδιο προέβλεπε καταστροφή των χημικών μόνο στην ξηρά, αλλά εφόσον δε βρέθηκαν πρόθυμες χώρες γι’ αυτό, προκρίθηκε η υδρόλυση σε διεθνή χωρικά ύδατα, όπου κανείς δεν έχει δικαιοδοσία.

imagesCAEFW7CG
Η σκόπιμη έλλειψη πληροφόρησης επιβεβαιώνει τις ανησυχίες και τις φωνές που ακούγονται. Οι ΗΠΑ, για δικά τους χημικά προβλέπουν μια διαδικασία 10 ετών, στην ξηρά βέβαια, ενώ εδώ η υδρόλυση θα κρατήσει ένα χρόνο και θα παραγάγει πολλαπλάσιους τόνους αποβλήτων που πάλι είναι επικίνδυνα. Και αυτά τα παράγωγα δεν γνωρίζομε πού θα απορριφθούν.
Εδώ να σημειώσομε το εγχείρημα αποτελείται από δύο διαδικασίες, που και οι δύο είναι απορριπτέες: Η πρώτη είναι η υδρόλυση στη Μεσόγειο και η δεύτερη η απόρριψη των παραγώγων της. Την πρώτη φαίνεται όλοι να την έχουν αποδεχτεί, αφού και ο περί τα οικολογικά ευαίσθητος ευρωβουλευτής του Γιωργάκη που τώρα κατεβαίνει υποψήφιος με το κόμμα που υποκατέστησε το ΠΑΣΟΚ, στην απόρριψη των παραγώγων πια επικεντρώνει τις ερωτήσεις του κι όχι στην υδρόλυση την ίδια. Όμως η υδρόλυση στη Μεσόγειο ενέχει τεράστιους κινδύνους, ενώ οι «υπεύθυνες» αρχές περιορίζονται σε προφορικές διαβεβαιώσεις περί της ασφάλειας δίχως να δίδουν λεπτομέρειες. Επομένως κάτι έχουν να κρύψουν από τους λαούς της Μεσογείου, κι αυτό είναι ο τεράστιος κίνδυνος περιβαλλοντικής καταστροφής που εγκυμονεί η λύση αυτή. Δε θα υπάρχει ζωή στη Μεσόγειο αν κάτι πάει στραβά, κι οι πιθανότητες γι’ αυτό είναι αυξημένες. Περιμέναμε λοιπόν αντίσταση και από τις κυβερνήσεις των μεσογειακών χωρών και από τους λαούς. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην Ευρωβουλή, μόνο τέσσερις χώρες εκπροσωπήθηκαν σε ψήφισμα κατά της υδρόλυσης, οι Ιταλία, Ελλάδα, Κύπρος και Μάλτα. Και βέβαια η δική μας κυβέρνηση υποκλίνεται.
Η δουλικότητα της κυβέρνησής μας δεν είναι κάτι που δε γνωρίζαμε. Οι υποτελείς της Τρόϊκας δεν έχουν το περιθώριο να διαλέξουν ούτε σε ποιον ξένο θα ξεπουλήσουν την εθνική περιουσία, δε μπορούν ούτε το αέριο να δώσουν στο μεγαλύτερο υπερθεματιστή αν αυτός είναι οι Ρώσοι. Άρα, πως θα αντιδράσουνε στη διαδικασία απενεργοποίησης των χημικών στη Μεσόγειο; Στους λαούς απομένει να αντισταθούν.

images
Ακούσαμε ακόμα την εκκωφαντική σιωπή των ΜΜΕ: Καμία προβολή του θέματος, καμία δημοσιότητα στις μαζικές συγκεντρώσεις και διαρκείς κινητοποιήσεις για το θέμα. Λες και δεν υπάρχει. Κι όμως, στο Αρκάδι, πριν εβδομάδες, στα Σφακιά τέλος του Απρίλη, κόσμος από όλη την Κρήτη συμμετείχε στις διαμαρτυρίες, αλλά αυτό δεν ήταν είδηση. Είδηση ήταν ο ανεμοστρόβιλος που την ώρα της συγκέντρωσης πέρασε από τα Σφακιά, αλλά όχι η συγκέντρωση η ίδια. Και τα πλάνα, φρόντισαν να είναι μόνο από το Λουτρό, για να μη φανεί ο κόσμος και τα πανό στο παλιό λιμάνι της Χώρας των Σφακίων.
Πέρα από τη σιωπή των ΜΜΕ, υπάρχει κι ο ύπνος των υπολοίπων. Δεν υπάρχει κίνηση στην υπόλοιπη Μεσόγειο κατά της καταστροφής των χημικών εδώ, κι ας έχουν αναδειχθεί οι κίνδυνοι να νεκρωθεί η θάλασσα, κι ας διακυβεύονται ζωές και συμφέροντα μικρά και μεγάλα.
Βέβαια, αν οι χώρες της Μεσογείου είχαν οριοθετήσει ΑΟΖ, θα είχαν ένα επιχείρημα παραπάνω να αρνηθούν. Βλέπουμε λοιπόν πως η ΑΟΖ είναι εργαλείο άσκησης υψηλής πολιτικής, και πρέπει και γι’ αυτό να μας απασχολήσει σοβαρά.
Και τελικά, σε μια περίοδο μεγάλης κατάπτωσης, που τα αντιστασιακά μας αντανακλαστικά φαίνονται ανύπαρκτα μπροστά στην επέλαση του μνημονίου και τη διάλυση του κοινωνικού ιστού, η Κρήτη για μιαν ακόμα φορά έρχεται να αντισταθεί, κάνοντας αυτό τον αγώνα για όλους. Υπάρχουν φωνές κι από άλλες περιοχές της Ελλάδας, αλλά το κέντρο της αντίστασης και ο παλμός βρίσκονται στην Κρήτη.

images cr
Και καθόλου τυχαία, η πρωτοπορία αυτής της αντίστασης έρχεται και πάλι από τα Σφακιά. Η παρουσία του Παύλου Πολάκη στη δημαρχία των Σφακίων αποτελεί ευτυχή συγκυρία και συντελεί στην ανάδειξη αυτής της πρωτοπορίας, εκφράζει και αναδεικνύει το πνεύμα και την αγωνία της σφακιανής κοινωνίας συνολικά.
Η αντίσταση είχε ήδη ξεκινήσει νωρίτερα, στο Αποπηγάδι, με άλλο επίσης ακανθώδες ζήτημα. Με αφορμή λοιπόν τις ανεμογεννήτριες και τα χημικά, στην Κρήτη δημιουργείται και πάλι ένα κίνημα αντίστασης, που πρέπει να γιγαντωθεί, να αγκαλιάσει όλη την Ελλάδα και να επεκταθεί και σ’ άλλα ζητήματα, για να ανατρέψουμε τελικά τα τετελεσμένα που οι άλλοι μας επιβάλλουν, τόσο τοπικά όσο και κεντρικά.
Λείπει όμως, σε διεθνές επίπεδο, η αντίσταση των υπόλοιπων λαών της Μεσογείου. Κι είναι ευθύνη του κάθε λαού να προτάξει τη δική του αντίσταση, κι όλοι μαζί να τις ενώσουν προς ματαίωση των σχεδίων που θέλουν τη Μεσόγειο χαβούζα των μεγάλων. Γιατί αν αυτό περάσει, δεν είναι μόνο οι κίνδυνοι που εγκυμονούνται. Είναι κι ότι δημιουργείται ένα προηγούμενο, ότι καθιερώνεται πλέον η Μεσόγειος γι’ αυτές τις δουλειές, οπότε ο κίνδυνος καθίσταται μόνιμος κι η παρουσία μας εδώ αποκτά ημερομηνία λήξεως. Θα το επιτρέψομε;

Μαΐου 15, 2014 Posted by | Κείμενα για την Κρήτη, Πολιτική και πολιτισμός | , , , , , , | Σχολιάστε

ΠΑΓΚΑΛΟΣ ΚΑΙ ΚΡΗΤΗ

Από τα ΜΜΕ:
«Πρέπει να υπάρξει ένα ευρύτερο σχέδιο ανακατάληψης της νήσου και αφοπλισμού όλων των Κρητικών», είπε ο κ. Πάγκαλος.
Ο πρώην υπουργός σημείωσε ότι είναι απαράδεκτο το φαινόμενο που συμβαίνει στην Κρήτη, ωστόσο προχώρησε ένα βήμα παραπέρα:
«Και μην μας πουν οι Κρητικοί ότι τα όπλα τα έχουν από παλιά, για την περίπτωση που γινόταν κάτι. Διότι θα τους ρωτήσουμε γιατί δεν ξεσηκώθηκαν το 1821 όπως η άλλη Ελλάδα;»

Οι παραπάνω δηλώσεις του Πάγκαλου με αφορμή το συμβάν στα Μυριοκέφαλα, έτυχαν ευρείας διάδοσης, κυρίως ως προς το δεύτερο σκέλος τους, αυτό με το δήθεν μη ξεσηκωμό της Κρήτης το 1821. Παρουσιάζουν όμως ενδιαφέρον στο σύνολό τους και θα προσπαθήσομε να αναδείξομε κάποια τέτοια σημεία.

Να ξεκαθαρίσομε από την αρχή ότι δεν προτιθέμεθα να μάθομε ιστορία στον Πάγκαλο και τον κάθε όμοιό του, αν και ακούμε τελευταία πολλά, ιδίως από υποψήφιους ευρωβουλευτές του κόμματος που προσπαθεί να υποκαταστήσει το ΠΑΣΟΚ. Έχουν οι ίδιοι την ευθύνη να είναι ενημερωμένοι ώστε να αποφεύγουν τη γελοιοποίηση που προκαλούν οι δηλώσεις τους.

παγκαλος

Ακόμα περισσότερο, δε θα προσπαθήσομε να απολογηθούμε στον Πάγκαλο και τον κάθε όμοιό του, δε θα βρεθούμε σε θέση άμυνας ώστε να κοιτάξομε να φέρομε αποδείξεις για το αν η Κρήτη πολέμησε, δε μας απασχολεί να πείσομε κάθε αυτόκλητο και ανίδεο κριτή. Για τον καλοπροαίρετο αναγνώστη μόνο, θα περιοριστούμε να σημειώσομε ότι η Κρήτη είναι η μόνη ελληνική περιοχή που απελευθερώθηκε μόνη της και όχι από τον Ελληνικό Στρατό, με συμμετοχή σε όλους τους σηκωμούς του λαού μας αλλά και με επαναστάσεις που μόνο στην Κρήτη έλαβαν χώρα.

Θα εκφράσομε όμως κάποιες σκέψεις που μας προβλημάτισαν από τις δηλώσεις του: «Πρέπει να υπάρξει ένα ευρύτερο σχέδιο ανακατάληψης της νήσου και αφοπλισμού όλων των Κρητικών», δήλωσε λοιπόν ο άνθρωπος που όταν ρωτήθηκε γιατί υπεστάλη η σημαία μας στα Ίμια, απάντησε ότι δεν υπεστάλη, απλά την πήραν και φύγανε. Άρα η Κρήτη τελεί υπό κατάληψη από κάποια δύναμη, κι ο Πάγκαλος προτείνει να την ανακαταλάβομε. Και ποια δύναμη άραγε είναι αυτή; Από ποιον θα πάρει πίσω την Κρήτη ο Πάγκαλος; Ποιος κατέλαβε την Κρήτη;

Εδώ, ίσως κάτι πάει να πει ο άνθρωπος που ήταν υπουργός εξωτερικών όταν ο Οτζαλάν έπεσε στα χέρια των Τούρκων. Γιατί όχι η Κρήτη, η Ελλάδα ολόκληρη έχει καταληφθεί από μια κρίση αξιών, ο λαός μας έχει χάσει τις αρχές που τον κράτησαν ζωντανό μέσα σε εξαιρετικά δύσκολες περιστάσεις. Κι αυτή η ηθική κρίση βρίσκεται στη βάση όσων περνούμε σήμερα. Του μνημονίου, της ιδεολογικής αφασίας, του αυτιστικού εγωισμού, της ολίσθησης της παλιάς ανδρείας σε ψευτοκαπετανιά, της καταναλωτικής μανίας και των ψεύτικων αναγκών. Κι αν ξεφύγομε κάποια στιγμή από αυτά, θα ξεφύγομε γιατί θα έχομε ξαναβρεί τις αξίες που μέσα στην εξαχρείωση των προηγούμενων χρόνων χάσαμε: Την πρεπιά, τη σεμνότητα, την ουσία, την αλληλεγγύη, την εργατικότητα, τον έρωτα στην ελευθερία, το πνεύμα αντίστασης.

Όμως αυτά δε μπορεί να υποδείξει ο Πάγκαλος. Γιατί το κόμμα του, το οποίο οι Έλληνες ψήφιζαν μαζικά για χρόνια, είναι αυτό που εξαχρείωσε ηθικά το λαό μας μέσα από τη λογική του ότι και ο λαός έχει δικαίωμα να γλείψει ένα κόκκαλο από την εξουσία, δηλαδή να καταχραστεί την εντολή που του έδωσε ο λαός σκορπίζοντάς του μερικά ψίχουλα, μέσα από το «μαζί τα φάγαμε» του ίδιου που σήμερα θέλει να ανακαταλάβει την Κρήτη, μέσα από τις ψεύτικες επιδοτήσεις. Είναι το κόμμα του που κατέστρεψε την παραγωγή και που εμπέδωσε τον παρασιτικό χαρακτήρα της χώρας, που διέλυσε τον κοινωνικό ιστό και δημιούργησε την ανασφάλεια στις λαϊκές γειτονιές, που πολέμησε την κοινότητα με τους αυτοδιοικητικούς νόμους.

Έτσι, όταν μιλούμε για ανακατάληψη, μιλούμε για όλη την Ελλάδα κι όχι την Κρήτη μόνο. Κι αυτοί από τους οποίους θα πάρομε πίσω την πατρίδα μας είναι αυτοί που τη φέρανε ως εδώ, ο Πάγκαλος κι οι πολιτικοί του φίλοι. Δε μπορεί λοιπόν να κάνει υποδείξεις, αφού στέκει στο αντίπαλο στρατόπεδο. Και δε μπορούμε κι εμείς να ασχολούμαστε μ’ αυτόν. Γιατί πρέπει να αφοσιωθούμε στην ανακατάληψη. Να ξαναβρούμε τις αξίες των παλιών μας. Να σηκώσουμε τη χώρα στα πόδια της, να ξαναφτιάξομε παραγωγή, να ελευθερωθούμε από το κομματικό κράτος που μας καταντάει εκλογική πελατεία ενώ πρέπει να είμαστε πολίτες ενεργοί. Να ξαναγαπήσομε την πατρίδα μας, συκοφαντημένη από κάθε λογής νεοταξικούς «ιστορικούς», να γυρίσομε στο αμεσοδημοκρατικό κύτταρο της κοινότητας, όπου τούτο είναι εφικτό.

μπαλωτες

Ο πρώην υπουργός όμως προτείνει και τον αφοπλισμό των Κρητικών. Πράγματι, υπάρχει σήμερα κατάχρηση στην οπλοχρησία στην Κρήτη. Αλλά αυτό δε θα το συζητήσομε με τον Πάγκαλο. Αυτό αφορά πάλι εμάς, κι όχι μόνο τους Κρητικούς. Γιατί στις εποχές που ζούμε, το πρότυπό μας πρέπει να είναι ο πολίτης-οπλίτης της αρχαιότητας, ο ακρίτας του Βυζαντίου. Δηλαδή αυτοί που σε καιρό ειρήνης επιδίδονταν στην καθημερινή τους απασχόληση, αλλά με έτοιμο πάντα οπλισμό και διαρκή εκπαίδευση ώστε να είναι έτοιμοι να υπερασπιστούν την πατρίδα, τις εστίες, τις οικογένειές τους όποτε το απαιτούσαν οι συνθήκες. Οι παλιοί μας έδιδαν πολύ μεγάλη σημασία σε αυτό το ρόλο, κορυφαίο δε παράδειγμα αποτελεί ο Αισχύλος, ο οποίος στο επίγραμμα του τάφου του επέλεξε να αναφέρει όχι την ιδιότητά του ως μεγάλου τραγωδού, αλλά το ότι πολέμησε «μέσα των στρατιωτών τες τάξεις, το σωρό», τους Πέρσες στο Μαραθώνα, υπερασπίζοντας την πατρίδα. Και μια τέτοια συζήτηση χρωστούμε να την κάμομε ως προς την εκπαίδευση και τη χρήση των όπλων.

Αλλά σ’ αυτούς τους προβληματισμούς, σ’ αυτές τις συζητήσεις, δεν έχει θέση ο Πάγκαλος, ούτε μπορούμε να χάνομε χρόνο μαζί του. Γιατί αυτά που έχομε μπροστά μας όμως ούτε λίγα είναι, ούτε χρόνο πολύ έχομε για να τα πετύχομε. Πρέπει λοιπόν να αφοσιωθούμε στους στόχους αυτούς άμεσα, και με πολλή δουλειά να τους υλοποιήσομε. Και τότε, Πάγκαλοι και λοιποί δε θα είναι σε θέση να προκαλούν ούτε τον οίκτο μας.

Μαΐου 7, 2014 Posted by | Κείμενα για την Κρήτη, Πολιτική και πολιτισμός | , , , , , | Σχολιάστε

1770

«καί με τσοί πρώτους του Μωρηά έχομε συφωνίες,
τσοί Τούρκους νά τσοί διώξουμε νά υπάσι τση Χιντίες.
Με τση Βλαχιάς το πρίτζιπα έχομε μιλημένα,
Τούρκο να μην αφήσωμεν στο τόπο μας κιανένα•
κ’ ο Μόσκοβος ογλήγορα καράβια θέ να πέψη,
τσοί δουλωμένους τσοί Ρωμηούς, με μιας να ξεμιστέψη.
Δείχνει του καί τά γράμματα που χ’ απού τη Ρουσσία,
κ’ από το Μπέη του Μωρηά και Μπέη τση Βλαχίας•»
(Απόσπασμα από τη ρίμα του Δασκαλογιάννη)

Έχομε αναφερθεί κι άλλες φορές στην επανάσταση του Δασκαλογιάννη και τις διαστάσεις που αυτή έχει, ευρύτερες από τα όρια της Κρήτης. Δεν πρόκειται για απλά τοπικό γεγονός, όπως έχομε συνηθίσει να το τιμούμε κάθε Ιούνιο στην Άνωπολη, τη γενέτειρα του Μάρτυρα.

δγ
Για να το συνειδητοποιήσουμε αυτό, θα πρέπει να δούμε το πλαίσιο της εποχής: Οι υπόδουλοι Έλληνες ετοιμάζουν τον πρώτο μεγάλο σηκωμό. Οι συνθήκες είναι ώριμες, οι διάφορες περιοχές συνεννοούνται για την επανάσταση. Τα Σφακιά, η Μάνη και η Μολδοβλαχία, η τελευταία με Έλληνα ηγεμόνα και έντονη ελληνική παρουσία, προετοιμάζουν την επανάσταση.
Παρατηρούν τη διεθνή συγκυρία και θέλουν να εκμεταλλευτούν προς όφελος τους τις διαφορές των δυνάμεων της εποχής, και ιδιαίτερα την ένταση μεταξύ Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και Ρωσίας. Αυτό ενεργεί αμφίδρομα, αφού κι η Ρωσία γνωρίζει τα τεκταινόμενα και τις αντιθέσεις στο εσωτερικό της Αυτοκρατορίας, και επιθυμεί κι αυτή να τις χρησιμοποιήσει.
Εδώ έχομε να κάμομε δυο παρατηρήσεις:
Πρώτο, η γεωπολιτική παράμετρος, πάντα παρούσα, φέρνει σε συνεννόηση τους Ρώσους με τους υπόδουλους Ρωμιούς που επιζητούν την ελευθερία. Τα συμφέροντα τους δεν ταυτίζονται. Αλλά η συγκυρία τους φέρνει κοντά, ο ένας χρησιμοποιεί και στηρίζεται στον άλλο.
Δεύτερο, η συνεννόηση μεταξύ των Ελληνικών πληθυσμών στο εσωτερικό της Αυτοκρατορίας, στέλνει πολυσήμαντα μηνύματα στο σήμερα. Τρεις περιοχές με ανύπαρκτο έως ελάχιστο τούρκικο πληθυσμό, με συνείδηση του πού ανήκουν, ποια είναι η θέση τους και τι γυρεύουν, προχωρούν σε πανελλήνια συνεννόηση για την αποτίναξη του ζυγού. Κι αν η ΄΄Βλαχιά΄΄ σήμερα φαίνεται μακρινή, ας θυμηθούμε ότι είχε ξεκινήσει το ’21 η επανάσταση κι ότι εκεί πολέμησε ο Ιερός Λόχος.
Έτσι, η εξέγερση του Δασκαλογιάννη δεν είναι κάποια περιορισμένης εμβέλειας ενέργεια, είναι κομμάτι ενός πανελλήνιου Σηκωμού.

ανωπολη
Κι η Ρωσία; Οι γεωπολιτικές σταθερές είναι αμείλικτες. Πίεσε το Σουλτάνο με την εξέγερση των υποδούλων, κι όταν θεώρησε ότι κέρδισε ό,τι ζητούσε αποχώρησε από τις συνεννοήσεις μ’ αυτούς. Αυτό δε σημαίνει ότι οι εξεγερμένοι ήταν αφελείς. Πάτησαν σε μια δεδομένη συγκυρία και συσχετισμούς και τελικά έχασαν. Δεν ήταν όμως φερέφωνα της Ρωσίας, απλά εκείνη τη στιγμή αυτή τους εξυπηρετούσε. Αυτό θα το δούμε κι αργότερα στο Ρήγα, που διαδοχικά στήριξε τους Ρώσους και τους Γάλλους της επανάστασης του 1789, αφού κατά περίπτωση αυτοί, στη δεδομένη στιγμή, εξυπηρετούσαν τα συμφέροντα του υπόδουλου Γένους.
Το σημείο εκκίνησης της σκέψης των Ρωμιών της Μάνης, των Σφακιών, της Βλαχίας, ήταν η εξυπηρέτηση του εθνικού συμφέροντος. Κι αυτό, ανάλογα τη συγκυρία, θεωρούσαν ότι ωφελείται από άλλη ξένη δύναμη κάθε φορά.
Η συνεννόηση των τριών περιοχών, κλείνει σε ανύποπτο χρόνο κι ένα ζήτημα που μόνο τελευταία τίθεται: στη διαμόρφωση της ταυτότητάς μας. Το μανιφέστο του Δασκαλογιάννη, όπως το εκφράζει η Ρίμα του Μάρτυρα, απαντάει στους αναθεωρητές Ιστορικούς, που δε βλέπουν διαχρονία και συνέχεια στην πορεία του λαού μας στο χρόνο, βλέποντας 200 χρόνια ιστορία μόνο και διαμόρφωση του Νέου Ελληνισμού από το Ελλαδικό κράτος.
Αλλά επ’ αυτού αξίζει να επανέλθουμε ιδιαιτέρως.

Ιανουαρίου 30, 2014 Posted by | Κείμενα για την Κρήτη | , , , , , , | Σχολιάστε