Με το τουφέκι και τη λύρα

Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821 ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ Με αφορμή το βιβλίο-ψηφιακό δίσκο του Α. Μαρτσάκη «Ριζίτικα και ρίμες του 1821»

This image has an empty alt attribute; its file name is 193246147_1211192016004174_1301223374343623493_n.jpg

Φέτος οι επέτειοι είναι πολλές, και μας θυμίζουν πως έχομε ευθύνες περισσότερες. 250 χρόνια από το μαρτύριο του Δασκαλογιάννη, 80 χρόνια από τη Μάχη της Κρήτης, και βέβαια, 200 χρόνια από την επανάσταση του 21. Από το γεγονός χάρη στο οποίο μπορούμε σήμερα να αναπνέομε ελεύθεροι, εμείς οι απόγονοι Εκείνων που για αιώνες κράτησαν την ταυτότητά τους με απίστευτο πείσμα απέναντι σε Τούρκους και Δυτικούς κατακτητές. Σ’ αυτά τα 200 χρόνια ελεύθερου βίου, ζήσαμε καλές και κακές στιγμές, περιόδους ακμής και παρακμής. Αλλά το 21 είναι εδώ, ακόμα και στους σημερινούς χαλεπούς καιρούς της επέλασης του ατομισμού, της υποχώρησης του κοινοτικού πνεύματος, για να μας θυμίζει το Χρέος μας της αντίστασης, της αγάπης στην ελευθερία, της ενότητας των προσώπων σε μια κοινότητα. Κι ακόμα για να μας θυμίζει πως το 1821 είναι ένας σημαντικός σταθμός στον αγώνα του Ελληνισμού για ελευθερία, όχι όμως αφετηρία ή τέρμα. Γιατί από την πρώτη μέρα της κατάκτησης κάθε περιοχής, ο ελληνικός χώρος βιώνει μια διαρκή επανάσταση, που θα συνεχιστεί και μετά το 21, στις υπόλοιπες υπόδουλες περιοχές. Και η Κρήτη είναι μια από αυτές, ίσως η πιο χαρακτηριστική για τους συνεχείς αγώνες της, απέναντι σε Δυτικούς και Τούρκους διαδοχικά, από το 1204 μέχρι το 1897 στην Κρήτη και με εξαγωγή της επανάστασης στη συνέχεια στη Μακεδονία, Ήπειρο, Σάμο, Χίο, όπου καλούσαν οι ανάγκες των υπόδουλων ακόμα πληθυσμών μας.
Τη φετινή επέτειο αλλιώς την περιμέναμε. Η πανδημία και τα απαγορευτικά δεν επέτρεψαν τον εορτασμό της όπως θα άξιζε. Όμως, ένας φίλος και πολύ αγαπητός καλλιτέχνης, την τίμησε με περίσσια φροντίδα. Με μελέτη και έρευνα, ο Αντώνης Μαρτσάκης έψαξε, ερεύνησε κι ανέδειξε τραγούδια της εποχής, που αποτυπώνουν τα γεγονότα και το πνεύμα ενός μεγαλειώδους Σηκωμού απ’ άκρη σ’ άκρη της Κρήτης, τα ενέταξε σ’ ένα βιβλίο και κάποια από αυτά μας τα χάρισε και ηχητικά σ’ ένα ψηφιακό δίσκο. Στο βιβλίο, που επιμελήθηκαν οι εκδόσεις ΕΝ ΠΛΩ, αποθησαυρίζονται 58 τραγούδια και ρίμες για το 21, δείγμα κι αυτό της εξαιρετικής δουλειάς του Αντώνη Μαρτσάκη που οδήγησε σε ένα άρτιο αποτέλεσμα· από αυτά, στο δίσκο παρουσιάζονται 16, που καλύπτουν όλη την Κρήτη, τραγουδισμένα και παιγμένα από μερακλήδες ερμηνευτές.

This image has an empty alt attribute; its file name is martsakis-new2-ceae-cf89-cf89ceafcf89.jpg

H ανάδειξη αυτών των τραγουδιών, εν πολλοίς ξεχασμένων, από τον Αντώνη Μαρτσάκη, έχει σημασία πέραν της λαογραφικής. Το Δημοτικό τραγούδι είναι μια πολιτιστική δημιουργία του λαού μας ανεκτίμητης αξίας. Κι αν αυτό οι λόγιοι στην Ελλάδα καθυστέρησαν να το ανακαλύψουν, ξένοι διανοούμενοι, με πρώτο το Γκαίτε, διέγνωσαν την κορυφαία αισθητική του. Αλλά το δημοτικό τραγούδι είναι κάτι περισσότερο: σε ανύποπτο χρόνο, μας παραδίδει πειστήρια και καταγραφές γεγονότων, μεταφέρει το αίσθημα του λαϊκού σώματος απέναντι στην ξένη κατάκτηση και σκλαβιά. Κι αυτό γίνεται αβίαστα, όχι κατά παραγγελία, όχι για να αποδειχτεί μια άποψη εκ των προτέρων διαμορφωμένη. Και γι’ αυτό σήμερα, αποτελεί απάντηση σε όσους επιχειρούν να ξαναγράψουν την ιστορία μας, να μας κάμουν να ξεχάσομε πως είμασταν σκλάβοι και να μας προετοιμάσουν για μια νέα υποδούλωση. Τα ριζίτικα τραγούδια κι οι ρίμες της Επανάστασης στην Κρήτη, καταγράφουν τα γεγονότα και ανασυνθέτουν όλη σχεδόν την περίοδο. Στο βιβλίο και ψηφιακό δίσκο του Μαρτσάκη τα γεγονότα εμφανίζονται όπως τα περιγράφουν αυτοί που τα δημιούργησαν, δηλαδή αυτοί που τα ζήσανε.

Παρακολουθούμε την κήρυξη του Αγώνα στη Θυμιανή, τις μάχες, τις ιερέων· περνούν από μπροστά μας μορφές αγωνιστών, ο Τζελεπής, ο Δρακωνιανός, ο Κόρακας, ο Νιώτης, ο Ξωπατέρας, ο Καζάνης και τόσοι άλλοι. Διεκτραγωδούνται καταστροφές όμως του Λαφονησιοιύ και της Μιλάτου, περιγράφεται η δράση των Κρητικών δίπλα στον Καραϊσκάκη και η συμμετοχή των γυναικών, παράδοση που συνεχίζεται σήμερα στο Κουρδιστάν από γυναικεία ένοπλα σώματα που πολεμούν απέναντι στους ίδιους κατακτητές. Θρηνείται ο Καταδικασμός της Κρήτης σε συνέχιση της σκλαβιάς και η μη συμπερίληψή της στο ελλαδικό κράτος. Τα τραγούδια διαπερνά το πνεύμα αντίστασης και η συνειδητοποίηση του ρόλου των διαχρονικών δυναστών του Ελληνισμού, Τούρκων και Δυτικών.
Περιγράφονται πράξεις ηρωικές και παράτολμες, ταιριαστές σε ανθρώπους που ξεσηκώθηκαν δίχως προϋποθέσεις επιτυχίας, όπως έκαναν επί αιώνες απέναντι στον κατακτητή. Αυτές όμως οδήγησαν στην ελευθερία το 21 κάποιων περιοχών και στην Ένωση αργότερα άλλων, της Κρήτης συμπεριλαμβανομένης. Γιατί Εκείνοι δεν είχαν αυτό που σήμερα οι φοβικοί διανοούμενοι του σαλονιού ονομάζουν ρεαλισμό και τον επικαλούνται για μας ξανακάνουν ραγιάδες οικειοθελώς.
Μέσα από τα τραγούδια ξεπροβάλλει ανάγλυφη η εποχή, οι άνθρωποι, οι συνήθειες, ο τρόπος ζωής, και βεβαίως τα όπλα των χαίνηδων. Κι όταν μιλούμε για όπλα σ’ αυτές τις συνθήκες, πολλά είναι αυτοσχέδια, μέσα για την απόκτηση κανονικών από το δυνάστη, όπως η χουρχούδα του τραγουδιού του Κόρακα, με την οποία ξεκίνησε τη δράση του.
Η δουλειά του Α. Μαρτσάκη μας έδωσε την ευκαιρία να δούμε κι άλλα πράγματα: Πώς ο λαός μας αντιστέκεται στον εχθρό και συγχρόνως σέβεται τον αντίπαλο, όχι απαραίτητα με τον όρο της αμοιβαιότητας. Όπως στους Πέρσες, ο Αισχύλος εκφράζει τα αισθήματα των αντιπάλων κατά τους Ελληνοπερσικούς πολέμους, στο δημοτικό μας τραγούδι δε θα μπορούσε να είναι διαφορετικά. Στα τραγούδια της συλλογής, τέτοιες αναφορές υπάρχουν, ενδεικτικά, στο τραγούδι του Θερίσσου, της μάχης του Λούλου, των Αρχανών, ενώ υπάρχει και τραγούδι που ιστορεί και διένεξη μεταξύ Τουρκοκρητικών.

Η προσπάθεια του Αντώνη Μαρτσάκη είναι ξεχωριστή, το βιβλίο, με την εμπεριστατωμένη εισαγωγή του Κ. Φουρναράκη μας δίδει μιαν ιστορία του 21 στην Κρήτη μέσα από το τραγούδι. Η επανάσταση δεν είναι ένα γεγονός απόμακρο, σελίδες κάποιας ιστορικής καταγραφής. Στην Κρήτη είναι βίωμα, είναι οικογενειακή παράδοση από γενιά σε γενιά, είναι παρούσα η Ιστορία, οι διαρκείς αγώνες, οι αγωνιστές είναι πρόσωπα οικεία, συγγενικά και μεις η συνέχειά τους. Θα πρέπει όμως να φανούμε κι εμείς αντάξιοί τους· Το χρέος μας αυτό, διπλό χρέος, απέναντι στους παλιούς μας και σ’ αυτούς που έρχονται, πρέπει να το εκπληρώσομε. Και το βιβλίο-ψηφιακός δίσκος του Αντώνη μας παρακινεί σ’ αυτό. Αντώνη σ’ ευχαριστούμε, καλοτάξιδο να είναι!


14 Ιουνίου, 2021 Posted by | Κείμενα για την Κρήτη | , , , , | Σχολιάστε

ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ KAI ΤΟ 1821, ΚΑΙ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ


Φέτος είναι χρονιά επετειακή, καθώς συμπληρώνονται τα 200 χρόνια από την επανάσταση του 1821, μιαν επανάσταση από τις πολλές που έκαμαν οι Έλληνες ενάντια στον τουρκικό ζυγό. Αυτή όμως ήταν η πρώτη που είχε ένα εν μέρει θετικό αποτέλεσμα, καθώς ένα μικρό τμήμα του Ελληνισμού απελευθερώθηκε, δημιουργώντας το πρώτο Ελληνικό κράτος μετά το Βυζάντιο. Η σημασία της λοιπόν είναι τεράστια, καθώς μετά απ’ αυτήν αρκετοί Έλληνες είχαν πια μια χώρα που διαφέντευαν, ενώ οι υπόδουλοι είχαν κάπου να προσβλέπουν.
Αυτό είναι σαφές κι από την αλλαγή του προτάγματος σε όλες τις επαναστατικές ενέργειες του Ελληνισμού μετά από το 1830: Το «Ελευθερία ή Θάνατος« δεν αρκεί, η Ελευθερία δε νοείται παρά μόνο ως Ένωση με το ελλαδικό κράτος. «Ένωση ή Θάνατος» λοιπόν από κει και πέρα, είτε πρόκειται για τα Επτάνησα, την Κρήτη ή την Κύπρο.
Η Κρήτη βέβαια, δε θα έπρεπε κανονικά να περιμένει 90 χρόνια ακόμα για να πανηγυρίσει την Ελευθερία της. Τόσο το προ του 1821 παρελθόν της, όσο και η λυσσώδης συμμετοχή της στην επανάσταση που οδήγησε στη δημιουργία του Ελλαδικού κράτους, της έδιδαν κάθε δικαίωμα να είναι κι αυτή μέσα στα όριά του.
Η Κρήτη ήταν από τις περιοχές που αποκόπηκαν από τον εθνικό κορμό πολύ νωρίς, όταν το 1204 παραχωρήθηκε στους Ενετούς. Για να έχομε κάποιο μέτρο σύγκρισης, η Καππαδοκία ήταν τότε ήδη υπόδουλη, η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας κρατούσε ελεύθερο τον Πόντο, το Δεσποτάτο της Ηπείρου περιλάμβανε ολόκληρη την Ήπειρο και εδάφη βόρεια και νότια αυτής και η Αυτοκρατορία της Νίκαιας δρούσε ως απευθείας κληρονόμος της Κωνσταντινούπολης και ήταν αυτή που την ανέκτησε.
Η Κρήτη δεν ησύχασε στους εφτά αιώνες της Ενετικής και Τουρκικής σκλαβιάς. Ακόμα κι όταν χάθηκε, το 1453, η κρατική υπόσταση του Ελληνισμού στην Κωνσταντινούπολη, η αντίσταση συνεχίστηκε στο πεδίο της ταυτότητας και του πνεύματος, αλλά υπήρξαν κι ένοπλες απόπειρες, όπως η επανάσταση του Κανδανολέοντος.
Εικοσιεπτά επαναστάσεις μετρά η Κρήτη κατά των Ενετών και περισσότερα τοπικά κινήματα αντίστασης, με κορυφαία ίσως στιγμή την εξέγερση του Αγ. Τίτου τον 14ο αιώνα, όπου μια συμμαχία του ντόπιου πληθυσμού με τους Ενετικής καταγωγής κατοίκους κατέλυσε τις ενετικές αρχές και ίδρυσε ανεξάρτητο κράτος με το ορθόδοξο δόγμα ως επίσημη θρησκεία, «την ιεροτάτην των ιθαγενών γραικικήν», όπως ανέφερε η διακήρυξη της επανάστασης.
Μετά την Άλωση, η συνομωσία του Σήφη Βλαστού, που προδόθηκε και δεν εξελίχθηκε σε επανάσταση, δείχνει την επιθυμία των συνομωτών ώστε η Κρήτη, που ήταν πια η μόνη ελληνική περιοχή με συμπαγή ελληνικό πληθυσμό, μπολιασμένο και από πρόσφυγες από την Πόλη, να καταστεί διάδοχο Βυζαντινό κράτος.
Η Κρήτη συμμετέχει, με τα Σφακιά, στα Ορλωφικά, την πανελλήνια επανάσταση του 1770, ενώ πληθώρα Κρητικών μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία. Και το Μάιο του 21 στη Θυμιανή Παναγία Κομητάδων Σφακίων, κήρυξε την επανάσταση, επιδιδόμενη σ’ ένα τιτάνιο αγώνα. Η Κρήτη χρηματοδότησε η ίδια τον Αγώνα με σημαντική συνεισφορά της εκκλησίας, καθώς δεν έφτασαν εκεί τα ξένα δάνεια. Στον εμφύλιο δε συμμετείχε, και μέχρι τέλους αγωνίστηκε με αμείωτη ενέργεια για μιαν απελευθέρωση που δεν ήρθε. Στο πρωτόκολλο του Λονδίνου του Φεβρουαρίου 1830, αναφέρεται πως ότι «Αι σύμμαχοι δυνάμεις δεν δύνανται να αποδεχθώσι το δίκαιον της μεσολαβήσεως του άρχοντος της Ελλάδος ηγεμόνος ως προς τον τρόπον με τον οποίον μετέρχεται η Τουρκική Κυβέρνησις την εξουσίαν της εις την Κρήτην και την Σάμον. Αι νήσοι ταύται πρέπει να μένωσιν υπό την κυριότητα της Πόρτας και να είναι ανεξάρτητοι από την νέαν Δύναμιν ήτις συνεφωνήθη να συστηθή εν τη Ελλάδι».
Η απογοήτευση των Κρητών με αυτή την εξέλιξη πυροδότησε διαρκείς επαναστάσεις κατά το 19ο αιώνα, με αναθεωρημένο στόχο την επανένωση με τον ελεύθερο εθνικό κορμό. Σχεδόν ανά δέκα χρόνια οι Κρήτες ξεσηκώνονται, ενώ και ως «Αυτόνομος Πολιτεία» τον 20ο αιώνα συνέχισαν να εξεγείρονται για την Ένωση, και εξήγαγαν την επανάσταση στη Μακεδονία κι άλλες υπόδουλες περιοχές, πριν ακόμα ενωθούν με την Ελλάδα.
Η Κρήτη λοιπόν, συμπυκνώνει το επαναστατικό όραμα του σκλαβωμένου Ελληνισμού, το οποίο έφερε στα άκρα με πράξεις ηρωισμού, αντίστασης, αυτοθυσίας. Και μας θυμίζει πως η επέτειος των 200 χρόνων από την Επανάσταση δεν πρέπει να λειτουργεί εφησυχαστικά, ούτε να περιορίζεται σε μιαν αντίληψη περί τετρακοσίων χρόνων δουλείας, αφού για πολλές περιοχές η σκλαβιά κράτησε περισσότερο -και για κάποιες κρατάει ακόμα. Το παράδειγμα της Κρήτης μας δείχνει ακόμα πως η επέτειος προσφέρεται για αναστοχασμό και εγρήγορση, πως τίποτα δεν είναι δεδομένο, και πως οι διαρκείς τουρκικές αμφισβητήσεις πρέπει να έχουν τις ίδιες απαντήσεις που η ιστορική μας εμπειρία και πνεύμα αντίστασης έχουν δώσει από πολύ πιο δύσκολες εποχές…


Φέτος είναι χρονιά επετειακή, καθώς συμπληρώνονται τα 200 χρόνια από την επανάσταση του 1821, μιαν επανάσταση από τις πολλές που έκαμαν οι Έλληνες ενάντια στον τουρκικό ζυγό. Αυτή όμως ήταν η πρώτη που είχε ένα εν μέρει θετικό αποτέλεσμα, καθώς ένα μικρό τμήμα του Ελληνισμού απελευθερώθηκε, δημιουργώντας το πρώτο Ελληνικό κράτος μετά το Βυζάντιο. Η σημασία της λοιπόν είναι τεράστια, καθώς μετά απ’ αυτήν αρκετοί Έλληνες είχαν πια μια χώρα που διαφέντευαν, ενώ οι υπόδουλοι είχαν κάπου να προσβλέπουν.

Αυτό είναι σαφές κι από την αλλαγή του προτάγματος σε όλες τις επαναστατικές ενέργειες του Ελληνισμού μετά από το 1830: Το «Ελευθερία ή Θάνατος« δεν αρκεί, η Ελευθερία δε νοείται παρά μόνο ως Ένωση με το ελλαδικό κράτος. «Ένωση ή Θάνατος» λοιπόν από κει και πέρα, είτε πρόκειται για τα Επτάνησα, την Κρήτη ή την Κύπρο.

Η Κρήτη βέβαια, δε θα έπρεπε κανονικά να περιμένει 90 χρόνια ακόμα για να πανηγυρίσει την Ελευθερία της. Τόσο το προ του 1821 παρελθόν της, όσο και η λυσσώδης συμμετοχή της στην επανάσταση που οδήγησε στη δημιουργία του Ελλαδικού κράτους, της έδιδαν κάθε δικαίωμα να είναι κι αυτή μέσα στα όριά του.

Η Κρήτη ήταν από τις περιοχές που αποκόπηκαν από τον εθνικό κορμό πολύ νωρίς, όταν το 1204 παραχωρήθηκε στους Ενετούς. Για να έχομε κάποιο μέτρο σύγκρισης, η Καππαδοκία ήταν τότε ήδη υπόδουλη, η Αυτοκρατορία της Τραπεζούντας κρατούσε ελεύθερο τον Πόντο, το Δεσποτάτο της Ηπείρου περιλάμβανε ολόκληρη την Ήπειρο και εδάφη βόρεια και νότια αυτής και η Αυτοκρατορία της Νίκαιας δρούσε ως απευθείας κληρονόμος της Κωνσταντινούπολης και ήταν αυτή που την ανέκτησε.

Η Κρήτη δεν ησύχασε στους εφτά αιώνες της Ενετικής και Τουρκικής σκλαβιάς. Ακόμα κι όταν χάθηκε, το 1453, η κρατική υπόσταση του Ελληνισμού στην Κωνσταντινούπολη, η αντίσταση συνεχίστηκε στο πεδίο της ταυτότητας και του πνεύματος, αλλά υπήρξαν κι ένοπλες απόπειρες, όπως η επανάσταση του Κανδανολέοντος.

Εικοσιεπτά επαναστάσεις μετρά η Κρήτη κατά των Ενετών και περισσότερα τοπικά κινήματα αντίστασης, με κορυφαία ίσως στιγμή την εξέγερση του Αγ. Τίτου τον 14ο αιώνα, όπου μια συμμαχία του ντόπιου πληθυσμού με τους Ενετικής καταγωγής κατοίκους κατέλυσε τις ενετικές αρχές και ίδρυσε ανεξάρτητο κράτος με το ορθόδοξο δόγμα ως επίσημη θρησκεία, «την ιεροτάτην των ιθαγενών γραικικήν», όπως ανέφερε η διακήρυξη της επανάστασης.

Μετά την Άλωση, η συνομωσία του Σήφη Βλαστού, που προδόθηκε και δεν εξελίχθηκε σε επανάσταση, δείχνει την επιθυμία των συνομωτών ώστε η Κρήτη, που ήταν πια η μόνη ελληνική περιοχή με συμπαγή ελληνικό πληθυσμό, μπολιασμένο και από πρόσφυγες από την Πόλη, να καταστεί διάδοχο Βυζαντινό κράτος.

Η Κρήτη συμμετέχει, με τα Σφακιά, στα Ορλωφικά, την πανελλήνια επανάσταση του 1770, ενώ πληθώρα Κρητικών μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία. Και το Μάιο του 21 στη Θυμιανή Παναγία Κομητάδων Σφακίων, κήρυξε την επανάσταση, επιδιδόμενη σ’ ένα τιτάνιο αγώνα. Η Κρήτη χρηματοδότησε η ίδια τον Αγώνα με σημαντική συνεισφορά της εκκλησίας, καθώς δεν έφτασαν εκεί τα ξένα δάνεια. Στον εμφύλιο δε συμμετείχε, και  μέχρι τέλους αγωνίστηκε με αμείωτη ενέργεια για μιαν απελευθέρωση που δεν ήρθε. Στο πρωτόκολλο του Λονδίνου του Φεβρουαρίου 1830, αναφέρεται πως ότι «Αι σύμμαχοι δυνάμεις δεν δύνανται να αποδεχθώσι το δίκαιον της μεσολαβήσεως του άρχοντος της Ελλάδος ηγεμόνος ως προς τον τρόπον με τον οποίον μετέρχεται η Τουρκική Κυβέρνησις την εξουσίαν της εις την Κρήτην και την Σάμον. Αι νήσοι ταύται πρέπει να μένωσιν υπό την κυριότητα της Πόρτας και να είναι ανεξάρτητοι από την νέαν Δύναμιν ήτις συνεφωνήθη να συστηθή εν τη Ελλάδι».

Η απογοήτευση των Κρητών με αυτή την εξέλιξη πυροδότησε διαρκείς επαναστάσεις κατά το 19ο αιώνα, με αναθεωρημένο στόχο την επανένωση με τον ελεύθερο εθνικό κορμό. Σχεδόν ανά δέκα χρόνια οι Κρήτες ξεσηκώνονται, ενώ και ως «Αυτόνομος Πολιτεία» τον 20ο αιώνα συνέχισαν να εξεγείρονται για την Ένωση, και εξήγαγαν την επανάσταση στη Μακεδονία κι άλλες υπόδουλες περιοχές, πριν ακόμα ενωθούν με την Ελλάδα.

Η Κρήτη λοιπόν, συμπυκνώνει το επαναστατικό όραμα του σκλαβωμένου Ελληνισμού, το οποίο έφερε στα άκρα με πράξεις ηρωισμού, αντίστασης, αυτοθυσίας. Και μας θυμίζει πως η επέτειος των 200 χρόνων από την Επανάσταση δεν πρέπει να λειτουργεί εφησυχαστικά, ούτε να περιορίζεται σε μιαν αντίληψη περί τετρακοσίων χρόνων δουλείας, αφού για πολλές περιοχές η σκλαβιά κράτησε περισσότερο -και για κάποιες κρατάει ακόμα. Το παράδειγμα της Κρήτης μας δείχνει ακόμα πως η επέτειος προσφέρεται για αναστοχασμό και εγρήγορση, πως τίποτα δεν είναι δεδομένο, και πως οι διαρκείς τουρκικές αμφισβητήσεις πρέπει να έχουν τις ίδιες απαντήσεις που η ιστορική μας εμπειρία και πνεύμα αντίστασης έχουν δώσει από πολύ πιο δύσκολες εποχές…

22 Φεβρουαρίου, 2021 Posted by | Κείμενα για την Κρήτη, ΣΦΑΚΙΑ | , , , , | Σχολιάστε

ΠΑΠΑΜΑΛΕΚΟΣ

 

«Από τα Λευκά Όρη δεν λείπουν ποτέ οι φυγάδες. Ο παπάς εσχημάτισε μικρόν στίφος και ήρχισε να συγκρούεται σήμερον εδώ, αύριον εκεί προς τους Τουρκαλβανούς. Όταν δε έγεινεν η στάσις εις τα Σφακιά, ο παπά Μαλέκος συναθροίσας τους έχοντας φυσέκια, εκτύπησεν ευτολμότατα εις τον Αποκόρωνα τον στρατόν όστις μετέβαινεν εναντίον των Σφακιανών.
Ένα μήνα μετά ταύτα εγνωρισθήκαμεν.
– Δεν είναι καλλίτερο αυτό που κάνω, μου είπε, παρά να λειτουργώ;»

Μ’ αυτά τα λόγια περιγράφει ο Ιωάννης Κονδυλάκης τον άντρα που είναι η αφορμή της σημερινής μας σμίξης. Εναν άντρα που δεν ανέχτηκε καμιάν εξουσία, γέννημα μιας εποχής με αξίες και οράματα, που δεν την ακολούθησε απλά αλλά τη διαμόρφωσε πολλώ λογιώ.

Την εικόνα του την έχομε ξαναδεί, ιστορίες γι’ αυτόν έχομε ακούσει. Αλλά σήμερο έχομε τη χαρά να παρουσιάσομε μιαν ολοκληρωμένη δουλειά που έγινε για το Μανώλη Μαλεκάκη από το δισέγγονό του Μανώλη Κωνσταντουδάκη. Που αποθησαύρισε δημοσιεύματα, ανέσυρε από τα αρχεία επιστολές, θύμισε ιστορίες ξεχασμένες, και μας παρέδωσε το βίο του προσπάππου του σε μιαν εποχή που δεν αγαπά τις αξίες και την κοινότητα.

Ο Παπαμαλέκος όμως είχε αρχές. Μεγαλωμένος σε μιαν οικογένεια που σήμερο θα αποκαλούσαμε πολύτεκνη, έκαμε τα πρώτα του ζάλα ενώ μαινόταν ο σηκωμός του 1866. Σ’ έναν περίγυρο επαναστατικής άμιλας, ξεχώρισε για το θάρρος και την απαρέγκλιτη προσήλωση στο στόχο της Ένωσης. Παπάς που ανέστελε κατά καιρούς την ιερατική του δράση για να πολεμήσει τον Τούρκο δυνάστη, που επενέβαινε όταν αδικούνταν οι χριστιανοί σαν εκδικητής, δημιούργησε γύρω του μια φήμη τρομερή για τους εχθρούς και ηρωική για τους υπόδουλους, την ελεύθερη Ελλάδα, τη διεθνή κοινή γνώμη. Ο Μανώλης ο Κωνσταντουδάκης ενσωματώνει στο βιβλίο αποκόμματα από ευρωπαϊκές εφημερίδες που αναφέρονται στη δράση και την προσωπικότητα του προσπάππου του.

Χαίνης στον Αποκόρωνα, τιμωρός των Τούρκων, δε σήκωνε μύγα στο σπαθί του. Ο συγγραφέας μας μεταφέρει τη σκηνή όπου κάποιοι από το ποίμνιο προβληματίζονταν αν θα έπρεπε να περιορίσουν την περιφορά του Επιταφίου γύρω από την εκκλησία από το φόβο των Τούρκων και βρέθηκαν αντιμέτωποι με την οργή του Παπαμαλέκου, ο οποίος όχι μόνο έκαμε την περιφορά όπως πάντα αλλά μπαλωτοκοπούσε κιόλας!

Ο Παπαμαλέκος δεν έμπαινε σε καλούπια. Με οδηγό το αντιστασιακό του φρόνημα και την ελεύθερη ψυχή του, προκάλεσε την τουρκική εξουσία η οποία απαγόρευσε την παροχή βοήθειας στον ίδιο και το σώμα του με ποινή εξορίας. Κι όταν με τα πολλά τον συνέλαβαν, η φυλάκισή του μετατράπηκε σε περιορισμό στο μοναστήρι της Αγίας Τριάδας με παρέμβαση του προξένου της Ελλάδας. Όμως κι από κει έφυγε συγκρουόμενος με τους καλόγερους κι ανέλαβε ξανά την αντάρτικη δράση του.

Όπως πολλοί εκείνη την περίοδο, τα όπλα του τα πήρε από τον εχθρό. Τα Μαρτίνια που έφερε ήταν λάφυρο επίθεσης σε ομάδα Τούρκων, ενώ η συμβολή του στην πολιορκία του Βάμου ήταν καθοριστική: Δρώντας στρατηγικά και παράτολμα, κατέλαβε το φούρνο του χωριού εξαναγκάζοντας τους Τούρκους στην πείνα. Στο Νίππος έρχεται σε ρήξη με τους δυο επίσκοπους που συνιστούν υποστολή της επαναστατικής σημαίας, στη μάχη της Αλμυρίδας είναι παρών και ξεχωρίζει μαζί με τον αδερφό του Λεωνίδα. Συνολικά συμμετείχε σε 32 μάχες, χώρια τα μεμονωμένα επεισόδια στα οποία πρωταγωνίστησε.

Είναι χαρακτηριστικό της προσωπικότητας και της αίγλης του πως ο αδερφός του, ο απελευθερωτής της Σιάτιστας, ενώ δεν ήταν παπάς, δεν έμεινε στην ιστορία ως Μαλεκάκης αλλά ως Λεωνίδας Παπαμαλέκος.

Όπως έχουν γράψει οι ιστορικοί, οι άντρες αυτοί ούτε ήταν ούτε μπορούσαν να είναι άγιοι. Είχαν τα πάθη τα ανθρώπινα που όμως μεταλλάσσονταν στον επαναστατικό οίστρο, ο αγώνας για την πατρίδα έκανε δευτερεύουσα κάθε ατέλεια ανθρώπινη. Η ισχυρή του προσωπικότητα βιώθηκε ως επιβολή της γνώμης του στο γάμο της μιας του κόρης και στα επακόλουθά του. Αλλά ο θρύλος του τον είχε κάμει πασίγνωστο και στην άλλη Ελλάδα, τόσο που όταν ανέβηκε στην Αθήνα να τύχει αποθεωτικής υποδοχής και να συναντηθεί με τη βασίλισσα Όλγα η οποία τον τοποθέτησε στην Ευαγγελίστρια στον Πειραιά. Αλλά και στην ειρήνη ο Παπαμαλέκος ήταν δίπλα σε όσους χρειάζονταν βοήθεια, με χαρακτηριστική σκηνή του βιβλίου αυτή της σωτήριας παρέμβασής του σε πλημύρα σε γειτονιά που δε διακονούσε.

Πέρα από τον ήρωα, ειδική μνεία πρέπει να γίνει στην προσπάθεια του δισέγγονού του, που τον ανέστησε κιόλας σαν όνομα, να αναδείξει την προσωπικότητα του ήρωα, δίχως στρογγυλέματα και εξιδανικεύσεις. Άλλωστε ο πολυτάραχος βίος του ιστορουμένου δε χρειαζόταν παραπάνω στολίδια. Έρευνες σε αρχεία, αποτύπωση προφορικών παραδόσεων και ακουσμάτων, κωδικοποίηση των πληροφοριών για τον Παπαμαλέκο, συμπεριλαμβανομένης της ρίμας του, συνθέτουν ένα καμβά αγάπης και αφοσίωσης στον πρόγονό του, αλλά και σε μιαν ολόκληρη εποχή.

Ο συγγραφέας λοιπόν, μέσα από μια μεγάλη προσπάθεια, μας δίδει μια σφαιρική εικόνα του ήρωα, και μ’ αυτό τον τρόπο μας δείχνει κι ένα δρόμο συγκεκριμένο, μας περνά παραδείγματα για το σήμερα. Κι εδώ καταλαβαίνομε ότι ο συγγραφέας μας ξεγέλασε. Μας έφερε εδώ να μας παρουσιάσει μια βιογραφία και μας δίνει πολλά παραπάνω…

Γιατί αν ο Παπαμαλέκος ζούσε σήμερο, σίγουρα θα ερχόταν σε ρήξη με τους κονδυλοφόρους της υποταγής, όπως έκαμε και στο Νίππος. Δε θα ήταν «ρεαλιστής» να κάθεται στ’ αυγά του και να ταπεινώνεται επειδή η Τουρκία έχει δύναμη. Κι αν δούμε τις καταστάσεις, θα καταλάβομε ότι τότε ήμασταν πιο αδύναμοι. Αλλά είχαμε πίστη στα δίκαιά μας, είχαμε ξεκάθαρη ταυτότητα και αυτά μας δίδανε ψυχή. Κι η ψυχή νικάει τα κανόνια. Κι όπως τότε ο Παπαμαλέκος δεν επέτρεψε να περιορίσουν τον Επιτάφιο, όπως αγωνίστηκε αδιάκοπα για την Ένωση και μαζί με τους συναγωνιστές του νίκησαν μιαν υπέρτερη δύναμη, σήμερα δε θα επέτρεπαν να κάνουν βόλτες ξένα ωκεανογραφικά στις θάλασσές μας. Κι ούτε θα έψαχναν γελοίες δικαιολογίες για να δικαιολογήσουν την αδράνειά τους, δε θα υπήρχε στιγμή χαμένη στην αντίσταση. Και σίγουρα, ο αδερφός του απελευθερωτή της Σιάτιστας δε θα πρόδινε ούτε τη Μακεδονία, ούτε καμιά γωνιά του Ελληνισμού, ούτε θα πρότεινε συνεκμετάλλευση της Μαδάρας και του κάμπου με το δυνάστη.

Εμείς λοιπόν, αν πρέπει να πάρομε κάποια πράματα από τη σημερινή συνάντηση, δε θα πρέπει να αρκεστούμε στα βιογραφικά του Παπαμαλέκου. Θα πρέπει να τον ντραπούμε, κι αυτόν και όλους εκείνους που μας παρέδωσαν μια πατρίδα ελεύθερη και τη βλέπουν από ψηλά τώρα αποικία των Δυτικών και επικυριαρχούμενη από τους Τούρκους. Δε θα έχομε διαβάσει σωστά το βιβλίο αν δε γίνει αυτό αφορμή να αναστοχαστούμε ποιοι ήμασταν και ποιοι γίναμε, αν δε μας ξυπνήσει τη σπίθα της αντίστασης και της αγάπης στην ελευθερία που ακόμα σιγοκαίει μέσα μας. Μόνο τότε θα μπορούμε να κοιτάξομε τα διαπεραστικά μάτια του ήρωα δίχως τύψεις και να ζητήσομε συγνώμη από τον ίδιο και τους εαυτούς μας, αλλάζοντας ρότα και ξαναβρίσκοντας την αξιοπρέπεια και την περηφάνια που χάσαμε, βάζοντας τον εθνομηδενισμό στο περιθώριο και κερδίζοντας ξανά την πατρίδα και την ταυτότητά μας. Μανώλη ευχαριστούμε για το δώρο που μας έκαμες, καλοτάξιδο να είναι το βιβλίο…

Παρουσίαση του βιβλίου για τον Παπαμαλέκο, που έλαβε χώρα κατά την κοπή της Βασιλόπιτας της Ομοσπονδίας Σωματείων Αποκορώνου.

17 Φεβρουαρίου, 2020 Posted by | Κείμενα για την Κρήτη | , , | Σχολιάστε

ΑΛΛΗΛΕΓΓΥΗ: ΘΕΣΜΟΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

Ακόμα και σε περιόδους αποξένωσης και προτάγματος του ιδιωτικού συμφέροντος, η αλληλεγγύη, βασική αξία του λαού μας, εξακολουθεί να εκφράζεται και να λειτουργεί θετικά σε μια σειρά εκφράσεων του δημόσιου βίου, μερικές φορές έστω και με κεκτημένη ταχύτητα, ιδίως σε τοπικές κοινωνίες που παραμένουν «τοπικές», με την έννοια της άμεσης επαφής των μελών της. Αυτό προϋποθέτει κι έναν αριθμό ανθρώπων διαχειρίσιμο, όπως στις μικρές κοινωνίες, σε αντίθεση με το χάος της Αθήνας, όπου εκεί η αλληλεγγύη είναι η εξαίρεση.
Μερικές μορφές έκφρασης της αλληλεγγύης, έχουν φανεί στην Κρήτη και σα «θεσμοθετημένες» πρακτικές της κοινότητας. Η λογική που τις διαπερνά είναι αυτή της μικρής προσφοράς από όλους προς έναν, ο οποίος σήμερα είναι ο δέκτης αλλά μετά από λίγο και πιο συχνά καθίσταται δότης προσφοράς. Εδώ το σχήμα είναι μαθηματικά πρόσφορο: Οι πολλοί που δίνουν από λίγο δε νοιώθουν να το στερούνται. Οι πολλές μικρές προσφορές όμως, αθροιζόμενες, καταλήγουν σε ένα υπολογίσιμο μέγεθος, το οποίο είναι καθοριστικό για τον ένα που δέχεται την προσφορά και τον βοηθά να αντεπεξέλθει σε στιγμές κατά τις οποίες χρειάζεται βοήθεια. Από την άλλη, ο ίδιος ο δέκτης της προσφοράς των πολλών, μετά από λίγο μεταβάλλεται, και περισσότερες φορές, σε προσφέροντα μικρής βοήθειας, έτσι ώστε να συμβάλει με τη σειρά του στην ανάγκη κάποιου άλλου.
Οι δεσμοί της συγγένειας, της κουμπαριάς, της συντεκνιάς, της γειτονίας, της φιλίας, δίνουν τον ορισμό του κύκλου των ανθρώπων που εμπλέκονται στον κύκλο αυτό της αέναης προσφοράς και αποδοχής. Σημαντικό στοιχείο είναι εδώ και το ότι αυτές οι πρακτικές θεωρούνται κομμάτι της κοινωνικής συμπεριφοράς και διαδικασίας.


Έτσι, στον τρύγο, όποιος τρυγά, καλεί φίλους, συγγενείς, χωριανούς, να του βοηθήσουν στο μάζεμα των σταφυλιών. Για να δούμε και την αντίθετη προσέγγιση, μόνος του θα χρειαζόταν μέρες, αν έβαζε εργάτες θα κατέληγε ασύμφορο. Έχει λοιπόν τη βοήθεια που χρειάζεται, τελειώνει σε λιγότερο από μια μέρα, δείχνει την ευγνωμοσύνη του μ’ ένα τραπέζι μετά, και ανταποδίδει όταν ο επόμενος από την παρέα θα τρυγά, αφού θα πάει να του βοηθήσει με τη σειρά του.
Τα ίδια ισχύουν και στην κουρά, και σπανιότερα όταν κάποιος ρίχνει μπετά κλπ. Πρόκειται για διαδικασίες που έχουν από πίσω έντονη τη συνειδητοποίηση ότι η κοινότητα είναι ένας οργανισμός όπου ο ένας χρειάζεται τον άλλο και όπου όλοι μαζί μπορούν να φτάσουν μακριά. Ο καθένας μόνος του όμως δεν πάει πουθενά.
Ιδιαίτερα εκφράζεται η λογική αυτή στη διαδικασία του γάμου: Στον πρόγαμο, οι φίλοι κι εδικοί καθενός από το ζευγάρι πάνε σ’ ένα τραπέζι, όπου τους καλεί ο γαμπρός και η νύφη ξεχωριστά, ο καθένας στο χώρο του. Κάθε καλεσμένος ξέρει ο ίδιος αν έχει τόσο στενό δεσμό ώστε να πάει και στον πρόγαμο, πράγμα που σημαίνει περαιτέρω έξοδα γιαυτόν: Θα σφάξει ένα οζό για κανίσκι, αν δεν έχει θα πάει μια δωδεκάδα κουλούρες του γάμου, ένα μπιτόνι κρασί, οτιδήποτε άλλο μπορεί να συμβάλει στο τραπέζι του γάμου. Έτσι, οι καλεσμένοι κι από τις δυο πλευρές βάζουν πλάτη στα έξοδα του γάμου με τον πρόγαμο, καλύπτοντας ένα μεγάλο μέρος του τραπεζιού, που γίνεται κατά βάση με τις προσφορές τους.
Αλλά κι ο ίδιος ο γάμος είναι δείγμα αυτής της συμπεριφοράς, καθώς το χρηματικό δώρο στο φακελάκι από κάθε καλεσμένο, συσσωρευόμενο καταλήγει σε ένα σημαντικό κεφάλαιο που μπορεί να επιτρέψει στο ζευγάρι να αντιμετωπίσει βασικά έξοδα στησίματος του νοικοκυριού του και της καινούργιας του ζωής. Κι εδώ η κοινότητα είναι παρούσα: Η μικρή προσφορά των πολλών δίδει στο ζευγάρι τη δυνατότητα να ξεκινήσει με λυμένα βασικά ζητήματα και να πατήσει πάνω στην προσφορά των γαμουλιωτών στοχεύοντας ακόμα ψηλότερα.
Αντίστοιχες πρακτικές θα συναντήσομε στον αγροτικό κυρίως βίο, αλλά και όπου η ζωή επιτρέπει να μεταφερθούν αυτές οι πρακτικές. Η αποξένωση που παρατηρείται στην παγκοσμιοποιημένη εποχή μας απειλεί και αυτές τις εκφράσεις αλληλεγγύης. Μια κοινωνία όμως που πιστεύει στις αξίες της θα μπορέσει να αντισταθεί σε μιαν αφιλόξενη εποχή και να επιβάλει αυτή τις συμπεριφορές που θεωρεί ότι χρειάζεται, και δε θα της επιβάλει η Νέα Τάξη καινούργιες. Εμείς, σε μιαν εποχή όπου στο πλανητικό επίπεδο η κυριαρχία της αγοράς και στο εθνικό επίπεδο η πολλαπλή κρίση απειλεί να διαλύσει την κοινωνία, θα πρέπει να κρατήσομε μια ισχυρή στάση διατήρησης της ταυτότητάς μας και του ελληνικού τρόπου σε όλα τα επίπεδα. Μεταξύ των οποίων και σε αυτό της «θεσμοθετημένης» αλληλεγγύης ανάμεσα στα μέλη της κοινότητας.

24 Νοεμβρίου, 2017 Posted by | Κείμενα για την Κρήτη, Πολιτική και πολιτισμός | , , , , | Σχολιάστε

ΕΙΜΑΣΤΕ ΑΞΙΟΙ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΟΜΕ (ΝΕΟ)ΡΙΖΙΤΙΚΑ;

rizik

Στις 2-3 Ιουλίου 2016, έλαβε χώρα το συνέδριο για το ριζίτικο τραγούδι στους Λάκκους και στα Καράνου. Μέσα στον προβληματισμό που αναπτύχθηκε, συζητήθηκε η θέση των νεοριζίτικων, δηλαδή των τραγουδιών που δημιουργούνται συγκαιρινά με μας. Αναφέρθηκαν και παραδείγματα τέτοιων τραγουδιών, κάποια από τα οποία είναι πράγματι πλήρως ενσωματωμένα στην παρέα και στο ήθος της τάβλας.

Πάνω στη συζήτηση, τόσο στα πλαίσια του συνεδρίου όσο και στα πηγαδάκια εκτός αυτού, συνειδητοποίησα ότι τα τραγούδια αυτά είτε μιλούν για την παρέα, τη φιλοξενία, τη χαροκοπιά, είτε γράφονται για να τιμήσουν πρόσωπα του παρελθόντος, ιστορικά ή τοπικούς (κυρίως) αγίους, πάντως όχι γεγονότα ιστορικά του σήμερα.

Τα τελευταία ιστορικά τραγούδια που έχουν καταγραφεί είναι για τον αγώνα του λαού μας στην Κύπρο ενάντια στους Άγγλους αποικιοκράτες. Κι εδώ έχει θέση ένας προβληματισμός πολύ συγκεκριμένος: γιατί τα νεοριζίτικα δε μιλούν για ιστορικά γεγονότα;

Την απάντηση νομίζω ότι δε θα τη βρούμε στη λειτουργία της παρέας ή στην ύπαρξη ή μη βιωματικών μερακλήδων που μπορούν να βγάλουν τραγούδια που θα αγκαλιάσει ο κόσμος και θα τα υιοθετήσει. Θα τη βρούμε στην ίδια την κοινωνία στην οποία ζούμε, στη στάση της απέναντι στα προβλήματα του σήμερα.

krites

Πράγματι, σήμερα, το έχομε διαπιστώσει άλλωστε πολλές φορές, η κοινωνία μας βρίσκεται σε παρακμή, ηθική πρωτίστως. Η ηθική παρακμή οδηγεί στην οικονομική κρίση, στην καταστροφή της παραγωγικής διαδικασίας, στην κυριαρχία των πελατειακών σχέσεων μεταξύ κομμάτων και λαού. Η ηθική παρακμή έχει αδυνατίσει και το αντιστασιακό φρόνημα των Ελλήνων, με αποτέλεσμα να ζούμε την κρίση από τον καναπέ αντί να βγαίνουμε στους δρόμους για την ανατροπή της αποικιοποίησης της πατρίδας μας και της μετατροπής της σε δορυφόρο της Τουρκίας. Βολευόμαστε να αναθέτομε τη λύση των προβλημάτων μας σε κάθε έμπορο ελπίδας και αποδεδειγμένα (εκ του αποτελέσματος) ψεύτη και δεν είμαστε άξιοι να πάρουμε την κατάσταση στα χέρια μας. Χρειάζεται λοιπόν να κάνουμε την αυτοκριτική μας και να αντιστρέψουμε την καθοδική μας πορεία.

Αυτό σημαίνει βέβαια και ότι δεν είμαστε άξιοι αυτή τη στιγμή να δημιουργήσομε ιστορία. Παλιά, η αντίσταση ήταν μέσα στην καθημερινότητά μας και οι εξεγέρσεις ενάντια στους δυτικούς και Τούρκους δυνάστες μας ήταν συνεχείς, δημιουργούσαμε ιστορικά γεγονότα συνεχώς. Και το δημοτικό μας τραγούδι (στην Κρήτη οι ρίμες και το ριζίτικο) τα κατέγραφε. Αυτά μας θυμίζουν ποιοι είμαστε. Κι επειδή συγχρόνως μας υποδεικνύουν πώς καταντήσαμε, μας ενοχλούν.

Κι ακόμα, μεταβαλλόμαστε σε μια κοινωνία δίχως συνοχή, δίχως δεσμούς κοινοτικούς, χάνουμε γρήγορα το πνεύμα φιλότιμου κι αλληλεγγύης μαζί με το αντιστασιακό μας πνεύμα. Μόνο μια πνευματική επανάσταση θα μας κάνει να ξαναβρούμε τις χαμένες μας αξίες και να σταθούμε στα πόδια μας όπως και πριν.

Όταν αυτό γίνει, τότε θα είμαστε σε θέση πράγματι να γράψουμε ιστορία και πάλι. Με την αντίστασή μας απέναντι στους δυνάστες μας και τους ντόπιους υπηρέτες τους, με πράξεις ηρωισμού και στάση αξιοπρέπειας που σήμερα λείπουν. Κι αν το πετύχομε αυτό, θα έχομε ξαναβρεί το χαμένο μας κοινοτικό πνεύμα, και η δημοτική μας ποίηση θα μπορεί να τραγουδήσει και πάλι πράξεις επαναστατικές και αντιστασιακό ήθος. Τότε θα μπορούμε να δημιουργήσομε ξανά ριζίτικα τραγούδια που θα μιλούν για ενέργειες αξιομνημόνευτες της δικής μας εποχής. Αν αυτό γίνει, η συζήτηση για το αν μπορούν να βγαίνουν ακόμα τραγούδια θα έχει πάρει μια νέα τροπή. Μακάρι ν’ αξιωθούμε να δημιουργήσομε λοιπόν τραγούδια!

15 Ιουλίου, 2016 Posted by | Κείμενα για την Κρήτη, Πολιτική και πολιτισμός | , , , , , | Σχολιάστε

Χημικά στη Μεσόγειο: Η Κρήτη ξανά πρότυπο αντίστασης

Το θέμα με τα χημικά στης Συρίας και την απενεργοποίησή τους ανέδειξε μια σειρά από στοιχεία που αξίζουν την προσοχή μας:
Έτσι, μας επιβεβαίωσε το κυνικό παιχνίδι των μεγάλων, που χρησιμοποιούν τις μικρές χώρες σα χωματερές των αποβλήτων του χημικού οπλοστασίου. Κι όμως, την καταστροφή των χημικών, και τους κινδύνους από αυτήν, θα πρέπει να τα επωμιστούν και να το κάμουν στο έδαφός τους αυτοί που δημιούργησαν τον κίνδυνο: Η χώρα που τα κατέχει και οι (δυτικές) χώρες που της τα πούλησαν. Αυτό δε θα το προτείνουν οι μεγάλες δυνάμεις (πχ υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι η Βρετανία πούλησε χημικά στη Συρία), απόκειται λοιπόν στις μικρές χώρες να ενεργοποιηθούν. Εδώ βέβαια είδαμε ξανά τη δουλικότητα της δικής μας κυβέρνησης και την υπακοή σε κάθε κέλευσμα των μεγάλων δυνάμεων, ακόμα κι αν αυτό αντιστρατεύεται τα συμφέροντα της χώρας και του λαού μας. Παράδειγμα αξιοπρέπειας αντίθετα, είναι η Αλβανία, στην οποία προτάθηκε να προσφέρει το έδαφός της για την καταστροφή των χημικών και αρνήθηκε. Έτσι, φτάσαμε στη λύση της εν πλω υδρόλυσης, που πρώτη φορά δοκιμάζεται στις πλάτες μας, στις πλάτες όλων των λαών της Μεσογείου. Αξίζει να σημειωθεί ότι αρχικά το σχέδιο προέβλεπε καταστροφή των χημικών μόνο στην ξηρά, αλλά εφόσον δε βρέθηκαν πρόθυμες χώρες γι’ αυτό, προκρίθηκε η υδρόλυση σε διεθνή χωρικά ύδατα, όπου κανείς δεν έχει δικαιοδοσία.

imagesCAEFW7CG
Η σκόπιμη έλλειψη πληροφόρησης επιβεβαιώνει τις ανησυχίες και τις φωνές που ακούγονται. Οι ΗΠΑ, για δικά τους χημικά προβλέπουν μια διαδικασία 10 ετών, στην ξηρά βέβαια, ενώ εδώ η υδρόλυση θα κρατήσει ένα χρόνο και θα παραγάγει πολλαπλάσιους τόνους αποβλήτων που πάλι είναι επικίνδυνα. Και αυτά τα παράγωγα δεν γνωρίζομε πού θα απορριφθούν.
Εδώ να σημειώσομε το εγχείρημα αποτελείται από δύο διαδικασίες, που και οι δύο είναι απορριπτέες: Η πρώτη είναι η υδρόλυση στη Μεσόγειο και η δεύτερη η απόρριψη των παραγώγων της. Την πρώτη φαίνεται όλοι να την έχουν αποδεχτεί, αφού και ο περί τα οικολογικά ευαίσθητος ευρωβουλευτής του Γιωργάκη που τώρα κατεβαίνει υποψήφιος με το κόμμα που υποκατέστησε το ΠΑΣΟΚ, στην απόρριψη των παραγώγων πια επικεντρώνει τις ερωτήσεις του κι όχι στην υδρόλυση την ίδια. Όμως η υδρόλυση στη Μεσόγειο ενέχει τεράστιους κινδύνους, ενώ οι «υπεύθυνες» αρχές περιορίζονται σε προφορικές διαβεβαιώσεις περί της ασφάλειας δίχως να δίδουν λεπτομέρειες. Επομένως κάτι έχουν να κρύψουν από τους λαούς της Μεσογείου, κι αυτό είναι ο τεράστιος κίνδυνος περιβαλλοντικής καταστροφής που εγκυμονεί η λύση αυτή. Δε θα υπάρχει ζωή στη Μεσόγειο αν κάτι πάει στραβά, κι οι πιθανότητες γι’ αυτό είναι αυξημένες. Περιμέναμε λοιπόν αντίσταση και από τις κυβερνήσεις των μεσογειακών χωρών και από τους λαούς. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην Ευρωβουλή, μόνο τέσσερις χώρες εκπροσωπήθηκαν σε ψήφισμα κατά της υδρόλυσης, οι Ιταλία, Ελλάδα, Κύπρος και Μάλτα. Και βέβαια η δική μας κυβέρνηση υποκλίνεται.
Η δουλικότητα της κυβέρνησής μας δεν είναι κάτι που δε γνωρίζαμε. Οι υποτελείς της Τρόϊκας δεν έχουν το περιθώριο να διαλέξουν ούτε σε ποιον ξένο θα ξεπουλήσουν την εθνική περιουσία, δε μπορούν ούτε το αέριο να δώσουν στο μεγαλύτερο υπερθεματιστή αν αυτός είναι οι Ρώσοι. Άρα, πως θα αντιδράσουνε στη διαδικασία απενεργοποίησης των χημικών στη Μεσόγειο; Στους λαούς απομένει να αντισταθούν.

images
Ακούσαμε ακόμα την εκκωφαντική σιωπή των ΜΜΕ: Καμία προβολή του θέματος, καμία δημοσιότητα στις μαζικές συγκεντρώσεις και διαρκείς κινητοποιήσεις για το θέμα. Λες και δεν υπάρχει. Κι όμως, στο Αρκάδι, πριν εβδομάδες, στα Σφακιά τέλος του Απρίλη, κόσμος από όλη την Κρήτη συμμετείχε στις διαμαρτυρίες, αλλά αυτό δεν ήταν είδηση. Είδηση ήταν ο ανεμοστρόβιλος που την ώρα της συγκέντρωσης πέρασε από τα Σφακιά, αλλά όχι η συγκέντρωση η ίδια. Και τα πλάνα, φρόντισαν να είναι μόνο από το Λουτρό, για να μη φανεί ο κόσμος και τα πανό στο παλιό λιμάνι της Χώρας των Σφακίων.
Πέρα από τη σιωπή των ΜΜΕ, υπάρχει κι ο ύπνος των υπολοίπων. Δεν υπάρχει κίνηση στην υπόλοιπη Μεσόγειο κατά της καταστροφής των χημικών εδώ, κι ας έχουν αναδειχθεί οι κίνδυνοι να νεκρωθεί η θάλασσα, κι ας διακυβεύονται ζωές και συμφέροντα μικρά και μεγάλα.
Βέβαια, αν οι χώρες της Μεσογείου είχαν οριοθετήσει ΑΟΖ, θα είχαν ένα επιχείρημα παραπάνω να αρνηθούν. Βλέπουμε λοιπόν πως η ΑΟΖ είναι εργαλείο άσκησης υψηλής πολιτικής, και πρέπει και γι’ αυτό να μας απασχολήσει σοβαρά.
Και τελικά, σε μια περίοδο μεγάλης κατάπτωσης, που τα αντιστασιακά μας αντανακλαστικά φαίνονται ανύπαρκτα μπροστά στην επέλαση του μνημονίου και τη διάλυση του κοινωνικού ιστού, η Κρήτη για μιαν ακόμα φορά έρχεται να αντισταθεί, κάνοντας αυτό τον αγώνα για όλους. Υπάρχουν φωνές κι από άλλες περιοχές της Ελλάδας, αλλά το κέντρο της αντίστασης και ο παλμός βρίσκονται στην Κρήτη.

images cr
Και καθόλου τυχαία, η πρωτοπορία αυτής της αντίστασης έρχεται και πάλι από τα Σφακιά. Η παρουσία του Παύλου Πολάκη στη δημαρχία των Σφακίων αποτελεί ευτυχή συγκυρία και συντελεί στην ανάδειξη αυτής της πρωτοπορίας, εκφράζει και αναδεικνύει το πνεύμα και την αγωνία της σφακιανής κοινωνίας συνολικά.
Η αντίσταση είχε ήδη ξεκινήσει νωρίτερα, στο Αποπηγάδι, με άλλο επίσης ακανθώδες ζήτημα. Με αφορμή λοιπόν τις ανεμογεννήτριες και τα χημικά, στην Κρήτη δημιουργείται και πάλι ένα κίνημα αντίστασης, που πρέπει να γιγαντωθεί, να αγκαλιάσει όλη την Ελλάδα και να επεκταθεί και σ’ άλλα ζητήματα, για να ανατρέψουμε τελικά τα τετελεσμένα που οι άλλοι μας επιβάλλουν, τόσο τοπικά όσο και κεντρικά.
Λείπει όμως, σε διεθνές επίπεδο, η αντίσταση των υπόλοιπων λαών της Μεσογείου. Κι είναι ευθύνη του κάθε λαού να προτάξει τη δική του αντίσταση, κι όλοι μαζί να τις ενώσουν προς ματαίωση των σχεδίων που θέλουν τη Μεσόγειο χαβούζα των μεγάλων. Γιατί αν αυτό περάσει, δεν είναι μόνο οι κίνδυνοι που εγκυμονούνται. Είναι κι ότι δημιουργείται ένα προηγούμενο, ότι καθιερώνεται πλέον η Μεσόγειος γι’ αυτές τις δουλειές, οπότε ο κίνδυνος καθίσταται μόνιμος κι η παρουσία μας εδώ αποκτά ημερομηνία λήξεως. Θα το επιτρέψομε;

15 Μαΐου, 2014 Posted by | Κείμενα για την Κρήτη, Πολιτική και πολιτισμός | , , , , , , | Σχολιάστε

ΠΑΓΚΑΛΟΣ ΚΑΙ ΚΡΗΤΗ

Από τα ΜΜΕ:
«Πρέπει να υπάρξει ένα ευρύτερο σχέδιο ανακατάληψης της νήσου και αφοπλισμού όλων των Κρητικών», είπε ο κ. Πάγκαλος.
Ο πρώην υπουργός σημείωσε ότι είναι απαράδεκτο το φαινόμενο που συμβαίνει στην Κρήτη, ωστόσο προχώρησε ένα βήμα παραπέρα:
«Και μην μας πουν οι Κρητικοί ότι τα όπλα τα έχουν από παλιά, για την περίπτωση που γινόταν κάτι. Διότι θα τους ρωτήσουμε γιατί δεν ξεσηκώθηκαν το 1821 όπως η άλλη Ελλάδα;»

Οι παραπάνω δηλώσεις του Πάγκαλου με αφορμή το συμβάν στα Μυριοκέφαλα, έτυχαν ευρείας διάδοσης, κυρίως ως προς το δεύτερο σκέλος τους, αυτό με το δήθεν μη ξεσηκωμό της Κρήτης το 1821. Παρουσιάζουν όμως ενδιαφέρον στο σύνολό τους και θα προσπαθήσομε να αναδείξομε κάποια τέτοια σημεία.

Να ξεκαθαρίσομε από την αρχή ότι δεν προτιθέμεθα να μάθομε ιστορία στον Πάγκαλο και τον κάθε όμοιό του, αν και ακούμε τελευταία πολλά, ιδίως από υποψήφιους ευρωβουλευτές του κόμματος που προσπαθεί να υποκαταστήσει το ΠΑΣΟΚ. Έχουν οι ίδιοι την ευθύνη να είναι ενημερωμένοι ώστε να αποφεύγουν τη γελοιοποίηση που προκαλούν οι δηλώσεις τους.

παγκαλος

Ακόμα περισσότερο, δε θα προσπαθήσομε να απολογηθούμε στον Πάγκαλο και τον κάθε όμοιό του, δε θα βρεθούμε σε θέση άμυνας ώστε να κοιτάξομε να φέρομε αποδείξεις για το αν η Κρήτη πολέμησε, δε μας απασχολεί να πείσομε κάθε αυτόκλητο και ανίδεο κριτή. Για τον καλοπροαίρετο αναγνώστη μόνο, θα περιοριστούμε να σημειώσομε ότι η Κρήτη είναι η μόνη ελληνική περιοχή που απελευθερώθηκε μόνη της και όχι από τον Ελληνικό Στρατό, με συμμετοχή σε όλους τους σηκωμούς του λαού μας αλλά και με επαναστάσεις που μόνο στην Κρήτη έλαβαν χώρα.

Θα εκφράσομε όμως κάποιες σκέψεις που μας προβλημάτισαν από τις δηλώσεις του: «Πρέπει να υπάρξει ένα ευρύτερο σχέδιο ανακατάληψης της νήσου και αφοπλισμού όλων των Κρητικών», δήλωσε λοιπόν ο άνθρωπος που όταν ρωτήθηκε γιατί υπεστάλη η σημαία μας στα Ίμια, απάντησε ότι δεν υπεστάλη, απλά την πήραν και φύγανε. Άρα η Κρήτη τελεί υπό κατάληψη από κάποια δύναμη, κι ο Πάγκαλος προτείνει να την ανακαταλάβομε. Και ποια δύναμη άραγε είναι αυτή; Από ποιον θα πάρει πίσω την Κρήτη ο Πάγκαλος; Ποιος κατέλαβε την Κρήτη;

Εδώ, ίσως κάτι πάει να πει ο άνθρωπος που ήταν υπουργός εξωτερικών όταν ο Οτζαλάν έπεσε στα χέρια των Τούρκων. Γιατί όχι η Κρήτη, η Ελλάδα ολόκληρη έχει καταληφθεί από μια κρίση αξιών, ο λαός μας έχει χάσει τις αρχές που τον κράτησαν ζωντανό μέσα σε εξαιρετικά δύσκολες περιστάσεις. Κι αυτή η ηθική κρίση βρίσκεται στη βάση όσων περνούμε σήμερα. Του μνημονίου, της ιδεολογικής αφασίας, του αυτιστικού εγωισμού, της ολίσθησης της παλιάς ανδρείας σε ψευτοκαπετανιά, της καταναλωτικής μανίας και των ψεύτικων αναγκών. Κι αν ξεφύγομε κάποια στιγμή από αυτά, θα ξεφύγομε γιατί θα έχομε ξαναβρεί τις αξίες που μέσα στην εξαχρείωση των προηγούμενων χρόνων χάσαμε: Την πρεπιά, τη σεμνότητα, την ουσία, την αλληλεγγύη, την εργατικότητα, τον έρωτα στην ελευθερία, το πνεύμα αντίστασης.

Όμως αυτά δε μπορεί να υποδείξει ο Πάγκαλος. Γιατί το κόμμα του, το οποίο οι Έλληνες ψήφιζαν μαζικά για χρόνια, είναι αυτό που εξαχρείωσε ηθικά το λαό μας μέσα από τη λογική του ότι και ο λαός έχει δικαίωμα να γλείψει ένα κόκκαλο από την εξουσία, δηλαδή να καταχραστεί την εντολή που του έδωσε ο λαός σκορπίζοντάς του μερικά ψίχουλα, μέσα από το «μαζί τα φάγαμε» του ίδιου που σήμερα θέλει να ανακαταλάβει την Κρήτη, μέσα από τις ψεύτικες επιδοτήσεις. Είναι το κόμμα του που κατέστρεψε την παραγωγή και που εμπέδωσε τον παρασιτικό χαρακτήρα της χώρας, που διέλυσε τον κοινωνικό ιστό και δημιούργησε την ανασφάλεια στις λαϊκές γειτονιές, που πολέμησε την κοινότητα με τους αυτοδιοικητικούς νόμους.

Έτσι, όταν μιλούμε για ανακατάληψη, μιλούμε για όλη την Ελλάδα κι όχι την Κρήτη μόνο. Κι αυτοί από τους οποίους θα πάρομε πίσω την πατρίδα μας είναι αυτοί που τη φέρανε ως εδώ, ο Πάγκαλος κι οι πολιτικοί του φίλοι. Δε μπορεί λοιπόν να κάνει υποδείξεις, αφού στέκει στο αντίπαλο στρατόπεδο. Και δε μπορούμε κι εμείς να ασχολούμαστε μ’ αυτόν. Γιατί πρέπει να αφοσιωθούμε στην ανακατάληψη. Να ξαναβρούμε τις αξίες των παλιών μας. Να σηκώσουμε τη χώρα στα πόδια της, να ξαναφτιάξομε παραγωγή, να ελευθερωθούμε από το κομματικό κράτος που μας καταντάει εκλογική πελατεία ενώ πρέπει να είμαστε πολίτες ενεργοί. Να ξαναγαπήσομε την πατρίδα μας, συκοφαντημένη από κάθε λογής νεοταξικούς «ιστορικούς», να γυρίσομε στο αμεσοδημοκρατικό κύτταρο της κοινότητας, όπου τούτο είναι εφικτό.

μπαλωτες

Ο πρώην υπουργός όμως προτείνει και τον αφοπλισμό των Κρητικών. Πράγματι, υπάρχει σήμερα κατάχρηση στην οπλοχρησία στην Κρήτη. Αλλά αυτό δε θα το συζητήσομε με τον Πάγκαλο. Αυτό αφορά πάλι εμάς, κι όχι μόνο τους Κρητικούς. Γιατί στις εποχές που ζούμε, το πρότυπό μας πρέπει να είναι ο πολίτης-οπλίτης της αρχαιότητας, ο ακρίτας του Βυζαντίου. Δηλαδή αυτοί που σε καιρό ειρήνης επιδίδονταν στην καθημερινή τους απασχόληση, αλλά με έτοιμο πάντα οπλισμό και διαρκή εκπαίδευση ώστε να είναι έτοιμοι να υπερασπιστούν την πατρίδα, τις εστίες, τις οικογένειές τους όποτε το απαιτούσαν οι συνθήκες. Οι παλιοί μας έδιδαν πολύ μεγάλη σημασία σε αυτό το ρόλο, κορυφαίο δε παράδειγμα αποτελεί ο Αισχύλος, ο οποίος στο επίγραμμα του τάφου του επέλεξε να αναφέρει όχι την ιδιότητά του ως μεγάλου τραγωδού, αλλά το ότι πολέμησε «μέσα των στρατιωτών τες τάξεις, το σωρό», τους Πέρσες στο Μαραθώνα, υπερασπίζοντας την πατρίδα. Και μια τέτοια συζήτηση χρωστούμε να την κάμομε ως προς την εκπαίδευση και τη χρήση των όπλων.

Αλλά σ’ αυτούς τους προβληματισμούς, σ’ αυτές τις συζητήσεις, δεν έχει θέση ο Πάγκαλος, ούτε μπορούμε να χάνομε χρόνο μαζί του. Γιατί αυτά που έχομε μπροστά μας όμως ούτε λίγα είναι, ούτε χρόνο πολύ έχομε για να τα πετύχομε. Πρέπει λοιπόν να αφοσιωθούμε στους στόχους αυτούς άμεσα, και με πολλή δουλειά να τους υλοποιήσομε. Και τότε, Πάγκαλοι και λοιποί δε θα είναι σε θέση να προκαλούν ούτε τον οίκτο μας.

7 Μαΐου, 2014 Posted by | Κείμενα για την Κρήτη, Πολιτική και πολιτισμός | , , , , , | Σχολιάστε

Η ΣΩΤΗΡΙΑ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΣΤΟΥΣ ΥΔΡΟΓΟΝΑΝΘΡΑΚΕΣ;

images

Τα κοιτάσματα διαφόρων περιοχών της Ελλάδας, και μεταξύ αυτών και της Κρήτης, έχουν αναχθεί σε μείζον θέμα, γεννώντας ελπίδες και δημιουργώντας προσδοκίες για ένα Ελληνικό Ελντοράντο που με τα αμύθητα έσοδα του θα μας βγάλει από την κρίση δίχως να χρειαστούν άλλες θυσίες.
Έτσι, γίνονται θέμα προτεραιότητας για την κοινή γνώμη, η οποία αποθέτει τις ελπίδες της για έξοδο από την κρίση στους υδρογονάνθρακες νοτίως της Κρήτης, μεταθέτοντας για τότε τις προσπάθειες για ανάκαμψη της οικονομίας.
Σίγουρα, τα κοιτάσματα είναι ένα θέμα με προοπτικές που πράγματι μπορεί να βοηθήσει την πατρίδα μας και το λαό μας. Κι ένα πολύ θετικό επακόλουθό του, είναι ότι ξεκίνησε σοβαρά τη συζήτηση περί ανακήρυξης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ), την οποία μέχρι τώρα οι κυβερνήσεις μας φοβούνται να ανακινήσουν λόγω Τουρκίας.
Όμως, τα κοιτάσματα δεν είναι αυτά που θα μας βγάλουν από την κρίση. Η όποια εκμετάλλευσή τους θα αρχίσει σε χρόνο κατά τον οποίο είτε θα έχομε βγει ήδη με τις δυνάμεις μας από αυτήν, είτε θα έχει ήδη παγιωθεί η Ελλάδα ως αποικία χρέους, οπότε τα οφέλη θα τα προσποριστούν άλλοι, κι όχι εμείς.
Η αντιμετώπιση όμως των εσόδων από τα κοιτάσματα ως κάτι που θα λύσει άμεσα το πρόβλημά μας, μας αποπροσανατολίζει από το στόχο μας, που θα πρέπει να είναι η ακύρωση του μνημονίου και η στροφή της χώρας σε μια παραγωγική κατεύθυνση μετά από δεκαετίες παρασιτισμού, δηλαδή η αλλαγή της οικονομικής δομής της χώρας.
Το λαϊκό κίνημα κατά του μνημονίου αποδυναμώνεται όταν η προσέγγιση του κόσμου στο θέμα συνοψίζεται στο ΄΄αύριο όλα θα φτιάξουν με τα κοιτάσματα, οπότε δε χρειάζονται τώρα αγώνες΄΄.

images AOZ
Το πρόβλημα όμως δε θα λυθεί μόνο του. Ακόμα κι αν άμεσα είχαμε έσοδα από τα κοιτάσματα, αυτά θα τα κατάπινε το παρασιτικό μοντέλο της οικονομίας μας.
Ακόμα κι αν σβηνότανε το χρέος, αύριο πάλι θα δημιουργούσαμε έλλειμμα. Ο στόχος είναι όμως να δημιουργούμε πλούτο με τη δουλειά μας, με την αξιοποίηση της γης μας και του μυαλού μας σε ένα κράτος που θα βοηθά τον πολίτη, όχι που θα του στήνει εμπόδια και θα τον στραγγαλίζει. Κι αυτό το στόχο θα τον πετύχουμε μόνο αν πάρουμε τη ζωή μας στα χέρια μας, όταν αλλάξουμε την παρασιτική δομή της χώρας, όταν ακυρώσουμε τις πολιτικές του μνημονίου που μας κατάντησαν αποικία της Δύσης ξανά μετά το 1204.
Αυτός είναι ένας αγώνας και ενάντια στους εαυτούς μας, που θα πρέπει να ξεχάσουμε το βόλεμα του καιρού των επιδοτήσεων και του διορισμού στο Δημόσιο, και ενάντια στους ξένους που μας οδηγούν στην υποτέλεια, οικονομική (Δύση) και πολιτική – στρατιωτική (Τουρκία). Είναι ένας αγώνας που πρέπει να δοθεί ακόμα κι αν αυτή τη στιγμή δεν έχει πολιτική εκπροσώπηση, δεν τον εκφράζει κάποιο από τα κόμματα της Βουλής. Είναι όμως η πλειοψηφία του λαού μας που νοιώθει ότι πρέπει να τον δώσει. Αν αυτό επιτευχθεί, τους υδρογονάνθρακες θα τους διαχειριστεί μια χώρα αυτεξούσια, μια κυβέρνηση που θα υπηρετεί το λαό, ένα κράτος που θα προασπίζει τα συμφέροντά του.
Υπάρχει όμως κι ένα θέμα ακόμα που θα πρέπει να’ χομε στο μυαλό μας για τα κοιτάσματα της Κρήτης. Όταν έρθει η ώρα τους, θα δούμε πάλι να ανακινείται το θέμα της αυτονομίας. Αυτό που κόπασε τώρα, και λόγω της ελλείψεως στήριξης από τους Κρητικούς και λόγω του ότι οι ξένοι που το υποδαυλίζουν θεωρούν ότι μπορούν να αγοράσουν την Κρήτη φτηνότερα εν μέσω της Ελληνικής κρίσης, αναμένεται να ξαναπροβληθεί από τους ίδιους κύκλους. Κι εκεί θα πρέπει να είμαστε σε επαγρύπνηση.
Τους υδρογονάνθρακες, όπως και κάθε πλούτο της χώρας μας, πρέπει να τους εντάξομε σε μια δομή παραγωγική που μόνο εμείς θα δημιουργήσομε. Αλλιώς, δε θα μας βοηθήσουν, ούτε θα είναι δικοί μας.

24 Ιανουαρίου, 2013 Posted by | Γενικά, Κείμενα για την Κρήτη, Πολιτική και πολιτισμός | , , , | Σχολιάστε

ΑΠΟΥ ‘ΧΕΙ ΑΡΜΑΤΑ ΑΣ ΒΑΣΤΑ ΚΙ ΑΠΟΥ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΑΣ ΕΥΡΕΙ: 99 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΝΩΣΗ, ΣΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΤΟΥ ΜΝΗΜΟΝΙΟΥ

«To Δημοτικόν Συμβούλιον, συνελθόν εν πλήρει αυτού απαρτία εν τη έδρα του Δήμου, αποφασίζει παμψηφεί, συνεχίζον το προαιώνιον πρόγραμμα του Κρητικού Λαού, κηρύττει, εν ονόματι της Ομοουσίου και Αδιαιρέτου Τριάδος, την ανεξαρτησίαν της Κρήτης και την Ένωσίν της μετά της μητρός Ελλάδος, όπως μετά ταύτης αποτελέσει εν αναπόσπαστον και αδιαίρετον Βασίλειον. Προσκαλεί τον Βασιλέα των Ελλήνων να αναλάβει την διακυβέρνησιν του τόπου. Επιδοκιμάζει τας εθνικάς ενεργείας της Κυβερνήσεως του τόπου και προσκαλεί αυτήν να διοικεί την Νήσον εν ονόματι του Βασιλέως των Ελλήνων Γεωργίου του Α’, μέχρις ού ούτος ονομάσει αντιπρόσωπόν του»

Όταν οι παλιοί μας υιοθετούσαν στους δήμους της τότε Κρητικής Πολιτείας ψηφίσματα σαν κι αυτό, υλοποιούσαν θέσεις και απόψεις δεδομένες, έχοντας πίστη στα δίκαιά τους και αποφασισμένοι να τα κατακτήσουν. Γι’ αυτό νίκησαν τελικά, μετά από αιώνες σκλαβιάς, μοιρασμένης εξ ίσου χρονικά ανάμεσα στους δυό διαχρονικά δυνάστες του λαού μας, τους Δυτικούς και τους Τούρκους. Γιατί επέμειναν με πείσμα στην προσήλωσή τους στην ταυτότητά τους, αυτή που τους διαχώριζε από τους κατακτητές τους, αυτή που τους επιφύλαξε τόσα βάσανα στην προσπάθεια των εχθρών να την απαλείψουν.

ΕΠΙΓΡΑΦΗ

Αυτή η απαρασάλευτη επιμονή στην ταυτότητά μας, ήταν αυτή που έφερε την ελευθερία στο λαό μας, και την Ένωση με την Ελλάδα στην Κρήτη. Στην πορεία χάθηκαν πολλοί. Άλλοι παλεύοντας να αντισταθούν, άλλοι όμως χάθηκαν για το λαό μας προσχωρώντας στους δυνάστες, τουρκεύοντας, γινόμενοι οι ίδιοι πια καταπιεστές. Τους πρώτους τους τιμούμε και γνωρίζομε ότι αυτοί είναι η αιτία που εμείς σήμερα είμαστε ελεύθεροι, οι δεύτεροι ήταν κάποτε αυτοί ενάντια στους οποίους πολεμήσαμε, για περιπέσουν πια σε λήθη.
Ημέρες επετείων, συνηθίζομε να θυμόμαστε τα γεγονότα. Αρχικά αυτό γινόταν με περίσσια συγκίνηση κι ενθουσιασμό, άλλωστε ήταν κοντινά και το φρόνημα απαράλλαχτο. Πάνω σ’ αυτό το φρόνημα στηρίχτηκε η συνέχεια των προσπαθειών μας, η συμμετοχή στο Μακεδονικό αγώνα, η Μάχη της Κρήτης, η συλλογή όπλων για τον αντιαποικιακό αγώνα της Κύπρου για την Ένωση. Κι οι αξίες που το γέννησαν, με πρώτο το αντιστασιακό πνεύμα και μαζί του την αλληλεγγύη, την ολιγάρκεια και την εργατικότητα, συνοδεύουν τους παλιούς μας σε όλη τη μεταπολεμική περίοδο, μέχρι σχετικά πρόσφατα.
Σε κάποιο σημείο όμως, αυτά χάθηκαν. Γι’ αυτό και οι επέτειοι είναι πια μόνο ματιές στο παρελθόν, επίτηδες ξεκομμένες από το σήμερα, επίτηδες μνημόσυνα κι όχι αφορμή για αναβάπτιση και προσωπικό απολογισμό του καθενός μας, τι κάμαμε σήμερα για να μπορούμε να κοιτούμε στα μάτια τους παλιούς μας, πως θα φανούμε κι εμείς αντάξιοι. Αυτό πια το προσπερνούμε γρήγορα, και κοιτούμε να βγάλομε την υποχρέωση που μας δίδει η υπόμνηση της επετείου με κάποιαν ομιλία που απαριθμεί ιστορικά γεγονότα και μένει εκεί. Είναι πια σχεδόν ενοχλητική η μέρα αυτή, καθώς δε μας βολεύει πια να μετρούμε τη μικρότητά μας με τους παλιούς, καθώς για μας η κατανάλωση μη αναγκαίων αγαθών είναι πιο σημαντική από την ελευθερία και την αξιοπρέπειά μας.
Γι’ αυτό και σήμερα βλέπομε να διαλύεται η κοινωνία γύρω μας και δεν αντιδρούμε. Θερίζομε αυτό που σπείραμε χρόνια τώρα με δανεικές απολαύσεις, με μια ψευδαίσθηση νεοπλουτισμού, αλλά τον πλούτο φροντίσαμε να μην το δημιουργούμε. Η πατρίδα μας δεν είναι πια παραγωγική, και τώρα ο λογαριασμός πληρώνεται, και μάλιστα με λάθος τρόπο. Όχι με ανασύσταση του παραγωγικού ιστού, όχι με στόχο την αυτάρκεια, όχι με προσπάθεια να φύγομε από την κρίση στηριγμένοι στις δικές μας δυνάμεις. Η Δύση και οι Τούρκοι είναι πάλι μπροστά μας, η πρώτη μας σπρώχνει στην οικονομική εξαθλίωση και στην αποδόμηση του κοινωνικού ιστού, η δεύτερη μας κατακτά σιγά σιγά, και το κυριότερο, δίχως να χυθεί στάλα αίμα.

ΜΑΝΤΑΚΑΣ

Η Δύση μας επιβάλλει την ταπείνωση του να διακονευόμαστε την ελεημοσύνη της και να λέμε κι ευχαριστώ από πάνω. Τι θα πουν οι παλιοί μας, αυτοί που αντιστάθηκαν στους Ενετούς, αλλά κι αυτοί που πιο πρόσφατα δέχτηκαν τους βομβαρδισμούς των Ευρωπαϊκών Δυνάμεων στο Ακρωτήρι, όταν ξεσηκώνονταν κατά του Τούρκου; Τι θα πουν αυτοί που είδαν τη σημαία μας να πέφτει από τον ιστό από πυρά των Ευρωπαίων και έτρεξαν να βάλουν ιστό το κορμί τους ώστε να τη σηκώσουν ξανά; Πως θα αντιδρούσαν εκείνοι που έτρεξαν τότε στη Μακεδονία σήμερα που το προξενείο αλωνίζει στη Θράκη; Κι άραγε, θα έλεγαν οι γιαγιάδες παραμύθια στα παιδιά για τη ζωή των πασάδων που αιματοκυλούσαν την Κρήτη κάθε λίγο; Εμείς όμως σήμερο δεχόμαστε να βλέπομε ανελλιπώς στην τηλεόραση την παραμυθένια ζωή του Σουλεϊμάν, του σφαγέα του λαού μας, αυτού που έσυρε χιλιάδες παιδιά μας στο παιδομάζωμα.
Οι παλιοί μας είχαν αξίες και πίστη, είχαν και θεσμούς που προστάτευαν την κοινωνία όπου ζούσαν. Η άμεση δημοκρατία, με την αυτοδιοίκηση σε επίπεδο κοινότητας, σήμαινε τη συμμετοχή όλων στις αποφάσεις και την ανάδειξη των πιο αξιόπιστων στην ηγεσία. Είναι χαρακτηριστικό το πώς πάρθηκε η απόφαση για την επανάσταση του Δασκαλογιάννη και τη συμμετοχή των Σφακιανών στον πανελλήνιο σηκωμό των Ορλωφικών. Σήμερα για ποια δημοκρατία μιλούμε, εμείς που είμαστε εκλογικοί πελάτες, αν όχι γλείφτες πολιτικών που δεν ενδιαφέρονται για τα κοινά, εθισμένοι στις επιδοτήσεις που δεν προώθησαν την παραγωγικότητα αλλά εξασφάλισαν τη σιωπή μας;. Τα κόμματα λειτούργησαν με τρόπο που τραυμάτισε το πολίτευμα, και η επιστροφή σε μορφές αμεσοδημοκρατικής διοίκησης αποτελεί ζητούμενο για την επανασύνδεση της κοινωνίας με την άσκηση της εξουσίας. Η αναντιστοιχία της διοίκησης με το λαϊκό αίσθημα φαίνεται κάθε μέρα, με κάθε καινούργιο μέτρο που στραγγαλίζει το λαό μας. Φαίνεται επίσης και η απώλεια των αντιστασιακών μας αντανακλαστικών, αφού μέχρι τώρα δεν έχομε αντιδράσει όπως θα γινόταν άλλοτε, απέναντι σε ξένες ή ξενόδουλες εξουσίες.
Οι παλιοί μας είχαν περηφάνεια κι αξιοπρέπεια. Σε τέτοιο βαθμό, που αν έκριναν ότι θίγεται, προέβαιναν ακόμα και σε εγκλήματα τιμής. Σήμερα δεν υπάρχουν εγκλήματα τιμής, υπάρχει όμως τεράστια εγκληματικότητα. Γιατί η κοινωνία έχει πια αλλάξει, γιατί σήμερα έχομε κατακτήσει ένα επίπεδο ζωής στηριγμένο στα δανεικά και στα ψέματα, και για να το διατηρήσομε θα πρέπει πια να καταφύγομε στην παραβατικότητα. Δε θα σκεφτούμε στιγμή να επιστρέψομε στην ολιγάρκεια, να συνειδητοποιήσομε ότι οι «ανάγκες» που μας δημιουργεί ένα ολόκληρο σύστημα δεν είναι ανάγκες.
Ενωθήκαμε λοιπόν με την Ελλάδα πριν 99 χρόνια. Με μιαν ¨Ελλάδα που έφευγε προς τα μπρος, και που η Κρήτη επιτάχυνε αυτή την πορεία της, πορεία που κάηκε από το διχασμό στις στάχτες της Σμύρνης, πριν 90 χρόνια, γιατί έχομε και την επέτειο της Μικρασιατικής καταστροφής δυστυχώς, που ούτε κι αυτή μας οδηγεί σε διδάγματα. Ενωθήκαμε με την Ελλάδα μετά αγώνες λυσσαλέους για να καταντήσομε σήμερα, όλοι μαζί, να μη νοιαζόμαστε για την πατρίδα μας, να αναγκαζόμαστε να φεύγομε στα ξένα και πάλι για να γλυτώσομε από τη φτώχεια.
Έχομε προβλήματα τεράστια. Αλλά αν έχομε πίστη στην αξιοπρέπειά μας, στην κοινωνική δικαιοσύνη, πρέπει να παλέψομε εδώ. Δυο λέξεις δύσκολες, το «παλέψομε» και το «εδώ». Αλλά εκείνοι που έφεραν την Ένωση, κι οι πιο παλιοί που αγωνίστηκαν γι αυτήν αλλά δεν την έφτασαν, δε δίστασαν στιγμή ούτε για το ένα, ούτε για άλλο. Ας είναι λοιπόν η επέτειος της Ένωσης όχι ένα ακόμα μνημόσυνο, αλλά μια αφορμή να αφυπνιστούμε, να σταθούμε αντάξιοι εκείνων, και να μπορέσομε να τους κοιτάξομε στα μάτια κάποια στιγμή.

6 Δεκεμβρίου, 2012 Posted by | Κείμενα για την Κρήτη | , , , | Σχολιάστε

ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΩΝ ΔΡΟΣΟΥΛΙΤΩΝ 14.12.2011 ΜΕ ΤΟ ΓΙΩΡΓΟ ΚΑΡΑΜΠΕΛΙΑ

ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΡΗΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ, ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ «ΔΡΟΣΟΥΛΙΤΕΣ»

Τετάρτη 14 Δεκεμβρίου, στις 19:30

στο χώρο του Σωματείου μας (Εθν. Αντιστάσεως 26 – Πειραιάς, 3ος όροφος), ομιλία του εκδότη-συγγραφέα

Γιώργου Καραμπελιά,

με θέμα

«Η Κρήτη στην αντιστασιακή παράδοση του Ελληνισμού, από τους Ενετούς στο Ρήγα«.

Θα ακολουθήσει συζήτηση

Είσοδος ελεύθερη

 

6 Δεκεμβρίου, 2011 Posted by | Uncategorized | , , , , , | Σχολιάστε